[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1207233?lang=kk
ӨЭС-2026 шеңберінде «Орталық Азияның Жасыл қалқаны» панельдік сессиясы өтті, онда жердің тозуы мен шаңды дауылдарға қарсы қорғаныш орман белдеулері мен жасыл тосқауылдардың өңірлік жүйесін қалыптастыру мәселелері талқыланды.
Қазақстан «Орталық Азияның Жасыл қалқаны» бастамасын іске қосуды ұсынды және оны көгалдандыру бойынша бір реттік акция ретінде емес, өңірдің ұзақ мерзімді экологиялық тұрақтылығының негізі ретінде жасайды.
Біздің еліміз қиын табиғи-климаттық жағдайларда ормандарды қалпына келтіру және ормандарды құру саласында тәжірибесі бар. Көрнекі мысалдардың бірі-елорданың айналасындағы орман белдеуі. 1997 жылдан бастап мұнда бірегей жоба дәйекті түрде жүзеге асырылуда және бүгінде құрылған орман алқаптарының ауданы 102 мың гектарды құрайды.
«Бұл нәтиже ғылымға, ұзақ мерзімді жоспарлауға және ағаш өсірушілердің кәсіби жұмысына сүйену кезінде экожүйелерді қалпына келтіруге болатынын растайды», – деп атап өтті Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев.
Қазақстан қазірдің өзінде елдің «жасыл қаңқасын» қалыптастыруда. Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша мемлекеттік орман қорында 2 млрд ағаш және елді мекендерде 15 млн ағаш отырғызу бойынша ауқымды көгалдандыру бағдарламасы жүзеге асырылуда.
Қазіргі заманның ең үлкен экологиялық проблемаларының бірі-Арал. Құрғатылған түбінің жалпы ауданы шамамен 6 млн гектарды құрайды, оның 2,8 млн гектары Қазақстан аумағында орналасқан. 2021 жылдан бастап Арал теңізінің құрғаған түбінде ауқымды фитоорманмелиорация жүргізілуде.
«Бүгінгі таңда 1,1 млн гектардан астам алқапта сексеуіл және басқа да тұзға төзімді тұқымдар отырғызылды. Бұл тек ұлттық жоба емес. Бұл трансшекаралық шаңды дауылдарды азайтуға, өңірлік экологиялық жағдайды тұрақтандыруға және көрші елдер халқының өмір сүру жағдайларын жақсартуға қосқан үлесі», – деп бөлісті министр.
Қол жеткізілген нәтижелерге қарамастан, шаңды және құмды дауылдар батыс аймақтарда тұрақты бола бастады. Негізгі ошақтар Арал өңірінде, Мойынқұмда, Солтүстік Каспий аймағында және Ақтөбе облысында орналасқан.
Ғалымдардың пайымдауынша, Орталық Азияда әр минут сайын 9 шаршы метр шөлге айналады, деп Өзбекстан Республикасы Президентінің экология мәселелері жөніндегі кеңесшісі – Өзбекстан Республикасының Экология және климаттың өзгеруі жөніндегі Ұлттық комитетінің төрағасы Азиз Абдухакимов өз сөзінде бөлісті.
Жердің деградациясына қарсы күрестегі ең тиімді құралдардың бірі-қорғаныс орман белдеулері жүйесін қалыптастыру. Осыған байланысты Қазақстан «Орталық Азияның Жасыл қалқаны» өңірлік орман белдеулерін қорғау жүйесін құру жөніндегі бастаманы іске қосуды ұсынады.
«Орталық Азиядан келген әріптестермен бірлесіп айтарлықтай дайындық жұмыстары жүргізілді: қарар жобасы дайындалып, орман екпелерін құру үшін учаскелер анықталды. Бастамаға Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан, Тәжікстан және Қырғыз Республикасы қатысады. Негізгі халықаралық әріптестер ретінде біз бейінді халықаралық ұйымдар мен экологиялық қорларды қарастырамыз», – деді министр Ерлан Нысанбаев.
Бұл бастама азық-түлік қауіпсіздігі, климаттың өзгеруіне бейімделу, табиғи ресурстарды тұрақты басқару және аймақтық серіктестікті дамыту сияқты тұрақты даму мақсаттарымен тікелей байланысты.
Қазақстан тек саяси декларацияны ғана емес, сонымен қатар өлшенетін параметрлері, іске асыру кезеңдері және мониторинг жүйесі бар практикалық тетік — жобаны да ұсынады.
«Әр ел өзінің басым аумақтарын анықтайды. Олар бірге Орталық Азияның экологиялық серпінін өзгертуге қабілетті жасыл тосқауылдардың бірыңғай өңірлік жүйесін қалыптастырады”, – деп атап өтті Ерлан Нысанбаев.
Қазақстан қазірдің өзінде өңірдегі ең ірі көгалдандыру бағдарламаларының бірін жүзеге асыруда. Келесі қадам-қонудың сандық өсуінен жүйелік қорғаныс инфрақұрылымын қалыптастыруға көшу.
Талқылауға Қазақстан, Қытай, Орталық Азия елдерінің, сондай-ақ ФАО, БҰҰ ДБ, GIZ, AFoCO, БҰҰ ҚББ және басқа да халықаралық әріптестердің өкілдері қатысты.
Қазақстандық тарап үшін сессия орманды қалпына келтіру саласындағы өңірлік ынтымақтастықты нығайту және халықаралық қаржылық және сараптамалық қолдауды тарту үшін практикалық алаң ретінде маңызды.
Сессия қорытындысы бойынша Тараптар бастаманың негізгі бағыттарын келісіп, «Орталық Азияның Жасыл қалқаны»қарарларына қол қойды.[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1207233?lang=ru
В рамках РЭС-2026 прошла панельная сессия: «Зеленый щит Центральной Азии», в которой обсуждались вопросы формирования региональной системы защитных лесных полос и зеленых барьеров против деградации земель и пыльных бурь.
Казахстан предложил запустить инициативу «Зеленый щит Центральной Азии», и сделает ее не как разовую акцию по озеленению, а как основу долгосрочной экологической устойчивости региона.
Наша страна имеет опыт в области лесовосстановления и создания лесов в сложных природно-климатических условиях. Одним из наглядных примеров является лесной пояс вокруг столицы. С 1997 года здесь последовательно реализуется уникальный проект, и сегодня площадь созданных лесных массивов составляет 102 тыс. гектаров.
«Этот результат подтверждает, что даже на ранее нелесопригодных территориях возможно восстановление экосистем при опоре на науку, долгосрочное планирование и профессиональную работу лесоводов», – отметил министр экологии и природных ресурсов Республики Казахстан Ерлан Нысанбаев.
Казахстан уже формирует «зеленый каркас» страны. По поручению Главы государства реализуется масштабная программа озеленения по посадке 2 млрд деревьев в государственном лесном фонде и 15 млн деревьев в населенных пунктах.
Одной из крупнейшей экологических проблем современности остается Арал. Общая площадь осушенного дна составляет около 6 млн гектаров, из них 2,8 млн гектаров находятся на территории Казахстана. С 2021 года на осушенном дне Аральского моря ведется масштабная фито//лесо//мелиорация.
«На сегодняшний день на площади более 1,1 млн гектаров созданы насаждения саксаула и других солеустойчивых пород. Это не только национальный проект. Это вклад в снижение трансграничных пыльных бурь, стабилизацию региональной экологической ситуации и улучшение условий жизни населения соседних стран», – поделился министр.
Несмотря на достигнутые результаты пыльные и песчаные бури становятся все более регулярными в западных регионах. Основные очаги находятся в Приаралье, Мойынкуме, Северо-Каспийской зоне и Актюбинской области.
По оценкам ученых, в Центральной Азии каждую минуту 9 квадратных метров превращаются в пустыню, поделился в своем вступлении советник Президента Республики Узбекистан по вопросам экологии – председатель Национального комитета по экологии и изменению климата Республики Узбекистан Азиз Абдухакимов.
Одним из наиболее эффективных инструментов в борьбе с деградацией земель является формирование системы защитных лесных полос. В этой связи Казахстан предлагает запустить инициативу по созданию региональной системы защитных лесных полос «Зеленый щит Центральной Азии».
«Совместно с коллегами из Центральной Азии уже проведена значительная подготовительная работа: подготовлен проект резолюции и определены участки для создания лесных насаждений. Участниками инициативы выступают Казахстан, Узбекистан, Туркменистан, Таджикистан и Кыргызская Республика. В качестве ключевых международных партнеров мы рассматриваем профильные международные организации и экологические фонды», – сказал министр Ерлан Нысанбаев.
Эта инициатива напрямую связана с целями устойчивого развития, включая продовольственную безопасность, адаптацию к изменению климата, устойчивое управление природными ресурсами и развитие регионального партнерства.
Казахстан предлагает не только политическую декларацию, но и практический механизм — проект с измеримыми параметрами, этапами реализации и системой мониторинга.
«Каждая страна определяет собственные приоритетные территории. Вместе они формируют единую региональную систему зеленых барьеров, способную изменить экологическую динамику Центральной Азии», – отметил Ерлан Нысанбаев.
Казахстан уже реализует одну из крупнейших программ озеленения в регионе. Следующий шаг – переход от количественного увеличения посадок к формированию системной защитной инфраструктуры.
В дискуссии приняли участие представители Казахстана, Китая, стран Центральной Азии, а также ФАО, ПРООН, GIZ, AFoCO, КБО ООН и других международных партнёров.
Для казахстанской стороны сессия важна как практическая площадка для укрепления регионального сотрудничества в сфере лесовосстановления и привлечения международной финансовой и экспертной поддержки.
По итогам сессии стороны согласовали ключевые направления инициативы, а также подписали Резолюции «Зелёный щит Центральной Азии».