[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресуртарт министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1278423?lang=kk
Қазақстанда үй жануарларын есепке алудың TABAN бірыңғай ақпараттық жүйесі жұмыс істейді. Ол бір дерекқорда үй жануары мен оның иесі туралы негізгі мәліметтерді, сондай-ақ вакцинация, стерилизация және басқа да ветеринариялық рәсімдер туралы ақпаратты біріктіруге мүмкіндік береді.
Жануарды жүйеде тіркеген кезде электрондық паспорт қалыптастырылады. Онда жануардың аты, тұқымы, жынысы, туған күні, сәйкестендіру нөмірі және иесі туралы мәліметтер көрсетіледі. Кейін цифрлық профильде жүргізілген ветеринариялық рәсімдер туралы ақпарат та қамтылады. Мұндай есеп жануарды жедел сәйкестендіруге және ол туралы қажетті мәліметтерді алуға мүмкіндік береді.
Бүгінгі таңда үй жануарларын есепке алу ақпараттық жүйелерінде 400 мыңға жуық үй жануары тіркелген. Олардың басым көпшілігі – иттер мен мысықтар: жүйеде 291 761 ит және 107 414 мысық бар.
Сонымен қатар тізілім деректері қазақстандық үй жануарларына ең жиі қойылатын аттардың өзіндік рейтингін көруге мүмкіндік береді. Иттер арасында бірінші орында Ақтөс тұр – бұл атты 8 863 ит иеленген. Одан кейін Шарик – 6 027, Рекс – 5 409, Тузик – 4 243 және Лайка – 4 137. Ең танымал он аттың қатарына Арлан – 3 012, Мойнақ – 2 382, Алапар – 2 056, Барсик – 2 004 және Барбос – 1 963 та кіреді.
Мысықтар арасында ең көп таралған ат – Мурка. Бұл ат 2 236 мысыққа қойылған. Екінші орында Муся – 1 529, үшінші орында Барсик – 1 491. Одан кейін Мурзик (842), Соня (833), Рыжик (721), Симба (698), Алиса (657), сондай-ақ Вася мен Кузя (әрқайсысы 604) келеді.
Алайда үй жануарларын есепке алу ақпараттық жүйелері тек мысықтар мен иттерді есепке алумен шектелмейді. Жүйеде сирек кездесетін үй жануарлары да тіркелген. Цифрлық тізілімде сегіз қоян мен төрт күзен, сондай-ақ бір-бірден тасбақа, сәндік егеуқұйрық, ергежейлі шошқа, атжалман және капибара бар.
Олардың кейбірінің аттары да ерекше. Мысалы, жүйеде Айша есімді тасбақа, Томпи атты атжалман, Библик атты ергежейлі шошқа, Финик атты сәндік егеуқұйрық және Борис атты капибара тіркелген. Қояндар арасында Кембридж, Оксфорд, Рафинад және Снежинка, ал күзендер арасында Пирожок, Умка, Кипиш және Жижа деген аттар кездеседі.
Жүйеде үй жануарларының басқа түрлеріне, соның ішінде теңіз шошқаларына, шиншиллаларға, қояндарға, маймылдар мен кірпілерге арналған санаттар да қарастырылған. Әзірге бұл түрлердің өкілдері дерекқорда тіркелмеген, алайда оларды есепке алу мүмкіндігі алдын ала көзделген.
Бірыңғай цифрлық есеп үй жануарлары туралы мәліметтерді жүйелеуге, нақты жануар туралы деректерді жедел анықтауға және оның денсаулығы мен ветеринариялық рәсімдері туралы ақпаратты өзекті күйде ұстауға мүмкіндік береді.[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1278423?lang=ru
В Казахстане действует единая информационная система учета домашних животных TABAN. Она позволяет объединить в одной базе основные сведения о питомце и его владельце, а также информацию о вакцинации, стерилизации и других ветеринарных процедурах.
При регистрации животного в системе формируется электронный паспорт. В нем указываются кличка, порода, пол, дата рождения, идентификационный номер и сведения о владельце. В дальнейшем в цифровом профиле также отражается информация о проведенных ветеринарных процедурах. Такой учет позволяет быстрее идентифицировать животное и получать необходимые сведения о нем.
На сегодняшний день в информационных системах по учету домашних животных зарегистрировано около 400 тысяч домашних животных. Абсолютное большинство составляют собаки и кошки: в системе числится 291 761 собака и 107 414 кошек.
При этом данные реестра позволяют увидеть и своеобразный рейтинг самых распространенных кличек казахстанских питомцев. Среди собак первое место занимает Ақтөс – такую кличку носят 8 863 собаки. Далее следуют Шарик – 6 027, Рекс – 5 409, Тузик – 4 243 и Лайка – 4 137. В десятку наиболее популярных также входят Арлан – 3 012, Мойнақ – 2 382, Алапар – 2 056, Барсик – 2 004 и Барбос – 1 963.
Среди кошек самой распространенной кличкой стала Мурка – так зовут 2 236 питомцев. На втором месте Муся – 1 529, на третьем Барсик – 1 491. Далее следуют Мурзик (842), Соня (833), Рыжик (721), Симба (698), Алиса (657), а также Вася и Кузя (по 604 питомца).
Однако информационные системы по учету домашних животных не ограничивается учетом только кошек и собак. В системе зарегистрированы и более редкие домашние животные. В цифровом реестре уже есть восемь кроликов и четыре хорька, а также по одной черепахе, декоративной крысе, карликовой свинье, хомяку и капибаре.
У некоторых из них не менее примечательные клички. Например, в системе зарегистрирована черепаха Айша, хомяк Томпи, карликовая свинья Библик, декоративная крыса Финик и капибара Борис. Среди кроликов встречаются Кембридж, Оксфорд, Рафинад и Снежинка, а среди хорьков – Пирожок, Умка, Кипиш и Жижа.
В системе предусмотрены категории и для других видов домашних животных, в том числе морских свинок, шиншилл, зайцев, обезьян и ежей. Пока представители этих видов в базе не зарегистрированы, однако возможность их учета уже предусмотрена.
Единый цифровой учет позволяет систематизировать сведения о домашних животных, быстрее устанавливать данные о конкретном питомце и поддерживать информацию о его здоровье и ветеринарных процедурах в актуальном состоянии.