[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресуртарт министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1278393?lang=kk
Қазақстан өнеркәсіптік қалдықтарды жинақтау және көму тәжірибесінен бас тартып, оларды қайталама ресурстар ретінде экономикалық айналымға енгізуге көшу үшін практикалық шешімдер іздеуде. Бұл туралы «Халықаралық жасыл технологиялар және инвестициялық жобалар орталығы» КеАҚ (IGTIC) ұйымдастырған «Өнеркәсіптік қалдықтар – қайталама ресурстар: ЕҚТ, ғылым және өнеркәсіптің рөлі» атты гибридті форматтағы семинар барысында айтылды. Талқылауға мемлекеттік органдардың, өнеркәсіп, ғылым, жобалау ұйымдары мен сарапшылық қауымдастық өкілдері қатысты.
– Қазақстан үшін қалдықтарды тиімді пайдалану мәселесі айрықша өзекті: елде жыл сайын шамамен 1 млрд тонна өнеркәсіптік қалдық түзіледі, ал жинақталған көлемі 31,6 млрд тоннадан асады. Бұл материалдардың едәуір бөлігін қайталама шикізат көзі ретінде пайдалануға болады, – деп атап өтті Ең үздік қолжетімді технологиялар бюросының басшысы Қайрат Мәсенов.
Қатысушылар тұйық экономикаға көшудің негізгі құралдарының бірі ретінде ең үздік қолжетімді технологияларды (ЕҚТ) атады. IGTIC жанындағы Ең үздік қолжетімді технологиялар бюросы салалық ЕҚТ анықтамалықтарын әзірлеп, оларды Қазақстан кәсіпорындарында енгізуге әдістемелік қолдау көрсетеді.
Сарапшылар қайталама ресурстар нарығын қалыптастырудың маңызды шарты ретінде қалдықтардың құқықтық мәртебесін нақты айқындауды атады. Қалдықтардың жекелеген түрлерін қайталама шикізат мәртебесіне ауыстыруға мүмкіндік беретін критерийлермен қатар, оларды одан әрі қолдану стандарттары мен әдістемелерін әзірлеу қажет.
Өнеркәсіптік қалдықтарды экономикалық айналымға енгізу бойынша практикалық тәжірибені Eurasian Resources Group (ERG) ұсынды. Қатысушылар осындай шешімдерді ауқымды енгізу және қалдықтарды қайта өңдеудің жаңа технологияларын дамыту мүмкіндіктерін талқылады.
Сарапшылар қайталама ресурстар нарығын цифрландыру мәселесін де қарастырды. Ұсыныстардың бірі – қалдықтардың көлемін, құрамын, ресурстық әлеуетін, қайта өңдеу технологияларын және әлеуетті тұтынушыларын есепке алуға мүмкіндік беретін цифрлық профилін қалыптастыру. Бұл кәсіпорындар мен қайта өңдеушілер арасындағы өзара іс-қимылдың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Тағы бір басым бағыт ретінде ғылым мен өнеркәсіптің өзара байланысы аталды. Технологиялардың тиімділігін растау үшін оларды ауқымды енгізуге дейін жартылай өнеркәсіптік сынақтар жүргізу қажет. Бұл ретте мемлекет нормативтік жағдайларды қалыптастырса, ғылым қажетті дәлелдемелік базаны қамтамасыз етеді, ал бизнес қалдықтарды түгендеуге, пилоттық жобаларға және тиісті шешімдерді енгізуге қатысады.
Семинар барысында қалдықтардың барлық түрін басқару жөніндегі ұлттық тұжырымдаманың перспективалары да талқыланды. Негізгі міндеттердің қатарында қалдықтарды нақты есепке алу, қайталама ресурстардың түсінікті құқықтық мәртебесін айқындау және оларды қолдану стандарттарын әзірлеу де бар.
Кездесу қорытындысы бойынша қатысушылар өнеркәсіптік қалдықтарды ресурсқа айналдыру ЕҚТ-ны, ғылымды, өнеркәсіпті, цифрлық құралдарды және нормативтік базаны жетілдіруді біріктіретін кешенді тәсілді талап ететінін атап өтті.
IGTIC үшін бұл бағытты дамыту қоршаған ортаға түсетін жүктемені азайту мәселесімен ғана шектелмейді. Бұл Қазақстанда қайталама шикізат нарығын қалыптастыруға, кәсіпорындардың ресурстық тиімділігін арттыруға және жаңа технологиялық әрі инвестициялық мүмкіндіктер ашуға жол береді.[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1278393?lang=ru
Казахстан ищет практические решения для перехода от накопления и захоронения промышленных отходов к их вовлечению в экономический оборот в качестве вторичных ресурсов. Об этом стало известно в ходе семинара в гибридном формате «Промышленные отходы как вторичные ресурсы: роль НДТ, науки и промышленности», организованного НАО «Международный центр зеленых технологий и инвестиционных проектов» (IGTIC) в гибридном формате. В обсуждении приняли участие представители государственных органов, промышленности, науки, проектных организаций и экспертного сообщества.
– Для Казахстана вопрос эффективного использования отходов особенно актуален: ежегодно в стране образуется около 1 млрд тонн промышленных отходов, а накопленный объем превышает 31,6 млрд тонн. Значительная часть этих материалов потенциально может стать источником вторичного сырья, – отметил руководитель Бюро наилучших доступных техник Кайрат Масенов.
Одним из ключевых инструментов перехода к экономике замкнутого цикла участники назвали наилучшие доступные техники (НДТ). Бюро наилучших доступных техник IGTIC разрабатывает отраслевые справочники НДТ и оказывает методическое сопровождение их внедрения на предприятиях Казахстана.
Важным условием формирования рынка вторичных ресурсов эксперты назвали четкое определение правового статуса отходов. Необходимы критерии, позволяющие переводить отдельные виды отходов в статус вторичного сырья, а также стандарты и методики их дальнейшего применения.
Практический опыт вовлечения промышленных отходов в экономический оборот представила Евразийская Группа (ERG). Участники обсудили возможности масштабирования подобных решений и развития новых технологий переработки.
Отдельно эксперты рассмотрели цифровизацию рынка вторичных ресурсов. Одним из предложений стало создание цифрового профиля отходов, который позволит учитывать их объем, состав, ресурсный потенциал, технологии переработки и потенциальных потребителей. Это может повысить эффективность взаимодействия между предприятиями и переработчиками.
Еще одним приоритетом названа связка науки и промышленности. Для подтверждения эффективности технологий необходимы полупромышленные испытания до их масштабирования. При этом государство формирует нормативные условия, наука обеспечивает доказательную базу, а бизнес участвует в инвентаризации отходов, пилотных проектах и внедрении решений.
В ходе семинара также обсуждались перспективы национальной Концепции управления всеми видами отходов. Среди ключевых задач — достоверный учет отходов, понятный правовой статус вторичных ресурсов и стандарты их применения.
По итогам встречи участники подчеркнули: превращение промышленных отходов в ресурс требует комплексного подхода, объединяющего НДТ, науку, промышленность, цифровые инструменты и совершенствование нормативной базы.
Для IGTIC развитие этого направления – это не только вопрос снижения экологической нагрузки, но и возможность сформировать в Казахстане рынок вторичного сырья, повысить ресурсную эффективность предприятий и создать новые технологические и инвестиционные возможности.