[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1207442?lang=kk
Орталық Азиядағы таза ауа саласындағы шаралар бойынша жоғары деңгейдегі бірінші өңірлік саяси диалог 2024 жылғы маусымда Ташкентте өтті, екінші диалог Астанада экология министрлерін жинады.
Іс – шараны Өзбекстан Республикасы Президентінің экология мәселелері жөніндегі кеңесшісі– Өзбекстан Республикасының Экология және климаттың өзгеруі жөніндегі Ұлттық комитетінің төрағасы Азиз Абдухакимов ашты. Ол Өзбекстанның Ташкенттегі ауа сапасын жақсарту бойынша алғашқы қадамдары туралы хабарлады. Өткен жылы экологиялық талаптарды бұзғаны және көмірді пайдаланғаны үшін 100-ден астам кәсіпорынның қызметі тоқтатылды. Өнеркәсіптік объектілердің экологиялық нормаларға сәйкестігін тексеретін арнайы комиссия құрылды.
Елорданың шегінен кезең-кезеңімен шығарылатын 87 экологиялық қауіпті және энергияны қажет ететін кәсіпорын анықталды. Ташкентте алғашқы бес өнеркәсіптік кәсіпорын жұмысын тоқтатты. Металлургия зауыттары жаңа жабдықтар орнатылған Жизақ облысындағы индустриалды аймақтарға көшті.
«2026 жылдың 1 сәуірінен бастап Ташкентте жаңа өнеркәсіптік аймақтарды құруға мерзімсіз мораторий енгізілді. АИ – 92 маркасынан төмен мотор отынын пайдалануға тыйым салынды. Эмиссиялар деңгейі бойынша көлік құралдарын тұрақтандыруды және қаланың экологиялық сезімтал аумақтарына кіру аймақтарын кезең – кезеңімен қалыптастыруды көздейтін экологиялық көлік жүйесі іске қосылды», – деді Әзиз Абдухакимов.
Дүниежүзілік Банктің қоршаған ортаны қорғау жөніндегі директоры Валери Хикки Орталық Азия елдері инфрақұрылымға, әсіресе мониторинг пен бағалау салаларына инвестиция салып жатқанын атап өтті.
«Аспанды тазарту-бұл өмірді құтқару ғана емес, экономиканы жаңғырту. Бұл Орталық Азияда өндірілген өнімдер премиум нарықтарға экспортталуы мүмкін екендігінің кепілі. Бұл таза және «жасыл» технологиялардың экономикалық тиімділікке, инновацияға және осы елдер құра алатын заманауи экономикаларды құруға ықпал ететіндігінің кепілі», – деді Валери Хикки.
Қазақстан Республикасының Экология және табиғи ресурстар министрі Ерлан Нысанбаев Қазақстан атмосфералық ауаның сапасын экологиялық қауіпсіздіктің, тұрақты дамудың және азаматтарымыздың өмір сүру сапасының маңызды элементі ретінде қарастыратынын атап өтті.
Ол 2021 жылы Қазақстан жаңа экологиялық заңнаманы қабылдағанын еске салды. Бірінші санаттағы кәсіпорындар жаңа шарттарға ауыстырылады — КЭР (кешенді экологиялық рұқсаттар) алу. Бұл өндірісті жаңғыртуды және жаңа технологияларды енгізуді көздейді. 20-ға жуық кәсіпорын осындай рұқсаттарды алды, тағы 20-сы құжаттарды тапсыруда. Келесі жылдан бастап өнеркәсіпті жаңғырту бойынша ауқымды онжылдық жұмыс басталады.
Ауа сапасы мен жаһандық жылыну мәселесі бәрімізге қатысты. Орталық Азияда бұл процестер кейде басқа аймақтарға қарағанда агрессивті түрде жүреді.
«Біз қатар жүреміз, бағдарламалар жасаймыз, бірақ мен халықаралық ұйымдарды осы процеске белсенді қатысуға шақырамын. Қаржы қаражатын сырттан тартпай, біздің елдеріміздің үкіметтері мен жеке сектордың қомақты қаражат бөлгеніне қарамастан, барлық белгіленген көрсеткіштерге қол жеткізу өте қиын болады. Кеңес заманынан бері бізге ауыр мұра қалды — ауыстыру үшін уақыт пен үлкен инвестицияны қажет ететін ескі технологиялар», – деп атап өтті министр.[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1207442?lang=ru
Первый региональный политический диалог высокого уровня по мерам в области чистого воздуха в Центральной Азии прошел в июне 2024 года в Ташкенте, второй диалог собрал министров экологии в Астане.
Мероприятие открыл советник Президента Республики Узбекистан по вопросам экологии – председатель Национального комитета по экологии и изменению климата Республики Узбекистан Азиз Абдухакимов. Он сообщил о первых шагах, которые осуществил Узбекистан по улучшению качества воздуха в Ташкенте. За прошедший год была приостановлена деятельность более 100 предприятий за нарушение экологических требований и использование угля. Создана спецкомиссия, которая проверяет промышленные объекты на соответствие экологическим нормам.
Определено 87 экологически опасных и энергоемких предприятий, которые будут поэтапно вынесены за пределы столицы. В Ташкенте первые пять промышленных предприятий остановили деятельность. Металлургические заводы переехали в индустриальные зоны в Джизакской области, где установлено новое оборудование.
«С 1 апреля 2026 года введен бессрочный мораторий на создание новых промышленных зон в Ташкенте. Введен запрет на использование моторного топлива ниже марки АИ-92. Запущена система экологического транспорта, предусматривающая стабилизацию транспортных средств по уровню эмиссий и поэтапное формирование зон допуска в экологически чувствительные территории города», – сообщил Азиз Абдухакимов.
Директор по вопросам окружающей среды Всемирного банка Валери Хикки отметила, что страны Центральной Азии инвестируют в инфраструктуру, особенно в области мониторинга и оценки.
«Очистка неба — это не только спасение жизней, это модернизация экономики. Это гарантия того, что продукция, произведенная в Центральной Азии, может экспортироваться на премиальные рынки. Это гарантия того, что чистые и «зеленые» технологии способствуют экономической эффективности, инновациям и созданию современных экономик, которые, как мы знаем, эти страны могут построить», – сказала Валери Хикки.
Министр экологии и природных ресурсов Республики Казахстан Ерлан Нысанбаев подчеркнул, что Казахстан рассматривает качество атмосферного воздуха как важный элемент экологической безопасности, устойчивого развития и качества жизни наших граждан.
Он напомнил, что в 2021 году Казахстан принял новое экологическое законодательство. Предприятия первой категории переводятся на новые условия — получение КЭР (комплексных экологических разрешений). Это предполагает модернизацию производства и внедрение новых технологий. Около 20 предприятий уже получили такие разрешения, еще 20 сдают документы. Со следующего года начнется масштабная десятилетняя работа по модернизации промышленности.
Вопрос качества воздуха и глобального потепления касается нас всех. В Центральной Азии эти процессы порой проходят даже более агрессивно, чем в других регионах.
«Мы идем рука об руку, создаем программы, но я призываю международные организации активно принять участие в этом процессе. Без привлечения финансовых средств извне достичь всех намеченных показателей будет крайне сложно несмотря на то, что правительства наших стран и частный сектор уже выделяют немалые средства. Нам досталось тяжелое наследство еще с советских времен — старые технологии, которые требуют времени и больших вложений для замены», – отметил министр.