[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1206314?lang=kk
Тұрақты даму жөніндегі өңірлік күн тәртібі аясында Орталық Азия елдерінде циркулярлық экономиканы дамытуға арналған сайд-ивент өтті.
Іс-шара өңір елдерінің бейінді мемлекеттік органдарының басшыларын, халықаралық ұйымдардың өкілдерін және сарапшылар қауымдастығын қоса алғанда, шамамен 150 қатысушыны біріктірді.
Сессия келісілген тәсілдерді әзірлеу, бірлескен жобаларды ілгерілету және халықаралық серіктестермен, оның ішінде ЮНЕП, Дүниежүзілік банк, ФАО, Еуропалық одақ және БҰҰ ЕЭК-пен ынтымақтастықты нығайту үшін практикалық алаң ретінде қызмет етті.
Қатысушылар Орталық Азия елдерінің ортақ сын-қатерлерге тап болып отырғанын атап өтті: экономикалық өсім қалдықтар көлемінің артуымен қатар жүруде, табиғи ресурстарға түсетін жүктеме күшейіп келеді, ал қалдықтарды басқару инфрақұрылымы жеткілікті қарқынмен дамымай отыр. Осы жағдайларда циркулярлық экономикаға көшу экономикалық дамуды қолдауға, экологиялық тәуекелдерді төмендетуге және халықтың өмір сүру сапасын арттыруға мүмкіндік беретін практикалық қажеттілік ретінде қарастырылады.
Циркулярлық экономика тек қалдықтарды басқарумен шектелмейтіні, ол ресурстарды ұтымды пайдалану, инновацияларды дамыту, бизнес үшін жаңа мүмкіндіктер қалыптастыру және «жасыл» жұмыс орындарын құруды қамтитыны атап өтілді.
Өңір үшін негізгі сын-қатерлердің бірі – тәсілдердің жеткіліксіз келісілгендігі. Реттеудегі айырмашылықтар, үйлестірудің шектеулілігі және инвестициялардың жетіспеушілігі табысты тәжірибелерді кеңінен енгізуді тежейді.
Осыған байланысты Қазақстан Орталық Азия елдері үшін циркулярлық экономика бойынша серіктестіктің негіздемелік бағдарламасын әзірлеу бастамасын ұсынды. Құжат өңірлік өзара іс-қимыл тетігін құруды, басымдықтарды келісуді, инвестициялар тартуға қолайлы жағдай қалыптастыруды, сондай-ақ технологиялармен, деректермен және үздік тәжірибелермен алмасуды кеңейтуді көздейді.
Сондай-ақ мемлекеттер, халықаралық ұйымдар және жеке сектор арасындағы тұрақты өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін алаң ретінде Циркулярлық экономика бойынша өңірлік альянс құру ұсынылды.
Іс-шараға дайындық барысында аталған негіздемелік бағдарлама әзірленіп, қатысушыларға ұсынылды. Елдердің оны іске асыруға дайын екендігін білдіруі өңірлік ынтымақтастықты жүйелі түрде бастауға негіз болады деп күтілуде.
Сессия барысында Қазақстанның циркулярлық экономиканы дамытудағы практикалық тәжірибесіне ерекше назар аударылды.
Бүгінде елде осы бағытты ілгерілету үшін базалық институционалдық және экономикалық негіз қалыптастырылған. Өндірушілердің кеңейтілген жауапкершілігі тетігі енгізіліп, екінші шикізат нарығын қалыптастыруға және қалдықтарды қайта өңдеуді дамытуға ықпал етуде.
Экономикалық ынталандыру шаралары мен цифрлық құралдар дамытылуда. Атап айтқанда, «ЭкоҚолдау» цифрлық платформасы арқылы қайта өңдеушілер пластик, шыны және электрондық қалдықтарды қоса алғанда, басым бағыттар бойынша қолдау алуда. 2024 жылдан бері шамамен 100 мың тонна қалдықты қайта өңдеуге 4,2 млн АҚШ доллары көлемінде қолдау көрсетілді.
Сонымен қатар бизнес үшін ынталандыру тетіктері енгізілген: өнімнің кемінде 30%-ын қайта өңдеген жағдайда өндірушілер утилизациялық алым төлеуден босатылады. Бұл тәсіл қазірдің өзінде нақты нәтижелер көрсетуде.
Маңызды құралдардың бірі – утилизациялық алым есебінен жылдық 3% мөлшерлемемен 15 жылға дейінгі мерзімге жеңілдетілген қаржыландыру. Қазіргі уақытта жалпы құны 300 млрд теңгеден асатын 60-тан астам жоба портфелі қалыптастырылған, олардың бір бөлігі іске асырылуда.
Қабылданып жатқан шаралардың нәтижесінде Қазақстанда қалдықтарды қайта өңдеу деңгейі шамамен 30%-ға жетті, ал 2030 жылға қарай бұл көрсеткішті 40%-ға дейін жеткізу жоспарлануда.
Сонымен қатар қайта өңдеуге келмейтін қалдықтарды кәдеге жарату үшін заманауи waste-to-energy нысандарын салу жобалары пысықталуда. Ықтимал инвестициялар көлемі шамамен 620 млн АҚШ долларын құрайды.
Қатысушылар алдағы кезеңде негізгі назар инвестициялар тартуға, инфрақұрылымды дамытуға және деректерге қолжетімділікті кеңейтуге бағытталуы тиіс екенін атап өтті.
Қазақстан өңірлік ынтымақтастықты дамытуға бейілділігін растады және Циркулярлық экономика бойынша өңірлік альянстың қабылдаушы тарапы болуға дайын екенін білдірді.
Сессия қорытындылары Орталық Азияда келісілген өңірлік күн тәртібін қалыптастыруға және талқылаудан нақты бірлескен іс-қимылдарға көшуге маңызды қадам болады деп күтілуде.[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1206314?lang=ru
В рамках региональной повестки устойчивого развития прошёл сайд-ивент, посвящённый развитию циркулярной экономики в странах Центральной Азии.
Мероприятие объединило порядка 150 участников, включая руководителей профильных государственных органов стран региона, представителей международных организаций и экспертного сообщества.
Сессия выступает практической площадкой для выработки согласованных подходов, продвижения совместных проектов и укрепления сотрудничества с международными партнёрами, включая ЮНЕП, Всемирный банк, ФАО, Европейский союз и ЕЭК ООН.
Отмечено, что страны Центральной Азии сталкиваются со схожими вызовами: экономический рост сопровождается увеличением объёмов отходов, усиливается нагрузка на природные ресурсы, а инфраструктура обращения с отходами развивается недостаточно быстрыми темпами. В этих условиях переход к циркулярной экономике становится практической необходимостью, позволяя одновременно поддерживать экономическое развитие, снижать экологические риски и повышать качество жизни населения.
Подчёркнуто, что циркулярная экономика выходит за рамки управления отходами и охватывает более рациональное использование ресурсов, развитие инноваций, создание новых возможностей для бизнеса и формирование «зелёных» рабочих мест.
Одним из ключевых вызовов остаётся недостаточная согласованность подходов на региональном уровне, включая различия в регулировании, ограниченную координацию и дефицит инвестиций, что сдерживает масштабирование успешных практик.
В этой связи Казахстан выступил с инициативой подготовки Рамочной программы партнёрства по циркулярной экономике для стран Центральной Азии. Документ предусматривает создание регионального механизма взаимодействия, согласование приоритетов и формирование благоприятных условий для привлечения инвестиций, а также расширение обмена технологиями, данными и лучшими практиками.
Также предложено рассмотреть создание Регионального альянса по циркулярной экономике как постоянной платформы для взаимодействия государств, международных организаций и частного сектора.
В ходе подготовки к мероприятию Рамочная программа партнёрства была разработана и представлена участникам. Ожидается, что страны выразят готовность к её реализации, что станет основой для запуска системного регионального сотрудничества.
Отдельное внимание в рамках сессии было уделено практическому опыту Казахстана по развитию циркулярной экономики.
На сегодняшний день в стране сформирована базовая институциональная и экономическая основа. Внедрён механизм расширенной ответственности производителей, способствующий развитию рынка вторичного сырья и переработки отходов.
Развиваются экономические стимулы и цифровые инструменты. В частности, через платформу «ЭкоҚолдау» переработчики получают поддержку по приоритетным видам отходов, включая пластик, стекло и электронные отходы. С 2024 года поддержана переработка порядка 100 тысяч тонн отходов на сумму около 4,2 млн долларов.
Дополнительно действует механизм стимулирования бизнеса: при переработке не менее 30% продукции производители освобождаются от уплаты утилизационного сбора, что уже демонстрирует практические результаты.
Важным инструментом является льготное финансирование проектов за счёт утилизационного сбора по ставке 3% сроком до 15 лет. Сформирован портфель из более чем 60 проектов общей стоимостью свыше 300 млрд тенге, часть из которых уже реализуется, включая проекты по переработке пластика и шин.
Благодаря принимаемым мерам уровень переработки отходов в Казахстане достиг порядка 30%, с планами увеличения до 40% к 2030 году.
Параллельно прорабатываются проекты по строительству современных Waste-to-energy объектов для утилизации неперерабатываемых отходов. Общий объём потенциальных инвестиций оценивается примерно в 620 млн долларов.
Участники отметили, что ключевыми направлениями для дальнейшего развития остаются привлечение инвестиций, развитие инфраструктуры и расширение доступа к данным.
Казахстан подтвердил приверженность развитию регионального сотрудничества и выразил готовность выступить принимающей стороной Регионального альянса по циркулярной экономике.
Ожидается, что итоги сессии станут важным шагом к формированию согласованной региональной повестки и переходу от обсуждений к реализации практических совместных инициатив в Центральной Азии.