[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1153571?lang=kk
Ағымдағы жылдың 30 қаңтарында Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңы – Конституцияның жобасы жарияланды.
Жобада алғашқы рет негізгі заң деңгейінде Әділеттік, Заң және Тәртіп сияқты қағидалармен бірге табиғатты аялау қағидасы бекітіледі.
Конституциялық қағиданың бекітілуі табиғатты қорғау саясатының құқықтық негізін күшейте отырып, ресурстарды тұрақты пайдаланудың қоғамдық маңызына назар аударады. Аталмыш норма заңнама мен құқық қолдану үшін құндылық және нормативтік негізін қалыптастырады, сондай-ақ қоғамның экологиялық тәуекелдері мен ұзақ мерзімді мүдделерін ескеретін даму моделіне көшуді қолдайды.
Экология дегеніміз негізгі құндылықтардың бірі, Қазақстан Республикасының азаматтары табиғатты қорғап, аялап, табиғи ресурстарға ұқыпты қарауы міндетті.
Мемлекет адамның өмiр сүруiне және денсаулығына қолайлы болатын қоршаған ортаны қорғауды мақсат етеді.
Егер лауазымды адамдар халықтың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін ақпаратты жасырса, бұл үшін заң бойынша жауапкершілік қарастырылған.
Бұл өзгерістер азаматтардың экологиялық құқықтарын қорғауды күшейтуге бағытталған ауқымды реформаның бөлігі болып табылады және декларативті экологиядан нақты экологиялық жауапкершілікке көшуді, оны мемлекеттің үйлесімді жүйесіне енгізуді білдіреді.
Конституция жобасының нормалары қоршаған ортаны қорғау, табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану, биоәртүрлілікті қорғау, құқық қолдану тиімділігін арттыру, ұзақмерзімді экологиялық басымдықтарды, болашақ ұрпақтың мүдделерін ескере отырып, дамудың орнықты моделіне көшуді қолдау саласындағы заңнаманы дамыту мен жетілдіру үшін берік негіз.
Конституцияда азаматтардың табиғатты сақтау міндетін бекіту мынаны білдіреді:
- қоршаған ортаны аялау – тек мемлекеттің ғана емес, азаматтардың да міндеті;
- экологиялық зиян – (ластау, заңсыз ағаштарды кесу, браконьерлік) конституциялық нормаларды бұзу деп саналады;
- азаматтардың таза ауа, су және жер құқықтарын тиімді қорғау мүмкіндігі;
- мемлекет экологиялық жауапкершілікті азаматтардан қалай талап етсе, бизнес-қауымдастықтан да солай талап ете алады;
- қоғамдық санада табиғат-шексіз пайдалануға арналған тегін ресурс емес, қоғамдық игілік екені жөніндегі Конституция жобасының негізгі серпілісі қалыптасады.
Конституцияға экологиялық міндетті енгізу:
- қолданыстағы экологиялық заңнаманы жетілдіру үшін құқықтық негіз болады;
- орнықты даму моделіне көшуді қолдайды;
- экологиялық ағарту мен экологиялық мәдениетті қалыптастырудың құқықтық негізін қалайды;
- экологиялық талаптарды экономикалық, қала құрылысы және энергетикалық саясатқа біріктіруге мүмкіндік береді;
- экологиялық зиян үшін жауапкершілік шараларын кеңейтуге негіз болады.
Экология және Орман кодекстерінің нормалары мен оларды құқықтық қолдану Конституция кепілдігінде.
Сонымен қатар:
- экологиялық зиянның алдын алу бөлігінде экологиялық заңнаманың қағидаттарын;
- «ластаушы төлейді» қағидатын;
- экологиялық залалды өтеу міндетін;
- табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану талаптарын күшейтеді.
Жаңа Конституцияның жобасы табиғатты сақтау, қоршаған ортаны қорғау жалпыұлттық басымдықтарына ие болады, экологиялық заңнаманың тиімділігі күшейтіледі, табиғатты қорғау және халықтың өмір сүру сапасын жақсарту үшін қосымша құралдар енгізіледі.
[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1153571?lang=ru
30 января т.г. был обнародован проект новой Конституции Республики Казахстан.
В проекте впервые на уровне основного закона наряду с такими принципами, как Справедливость, Закон и Порядок, закрепляется принцип бережного отношения к природе.
Закрепление конституционного принципа усиливает правовую основу природоохранной политики и подчеркивает общественную значимость устойчивого использования ресурсов. Такая норма формирует ценностный и нормативный ориентир для законодательства и правоприменения, а также поддерживает переход к модели развития, учитывающей экологические риски и долгосрочные интересы общества
Экология – базовая ценность, где граждане Республики Казахстан обязаны сохранять природу и бережно относиться к природным богатствам.
Государство ставит целью охрану окружающей среды, благоприятной для жизни и здоровья человека.
Вводится юридическая ответственность для должностых лиц, которые скрывают факты и обстоятельства, угрожающие жизни и здоровью населения.
Эти изменения являются частью масштабной реформы, направленной на усиление защиты экологических прав граждан и подразумевает переход от декларативной экологии к реальной экологической ответственности, встраивая ее в стройную систему государства.
Нормы проекта Конституции являются прочной основой для развития и совершенствования законодательства в сфере охраны окружающей среды, рационального использования природных ресурсов, защиты биоразнообразия, повышения эффективности правоприменения, поддержки перехода к устойчивой модели развития с учётом долгосрочных экологических приоритетов, интересов будущих поколений.
В широком понимании общественности закрепление в Конституции обязанности граждан сохранять природу означает:
- забота об окружающей среде — не только задача государства, но и обязанность каждого гражданина;
- экологический вред (загрязнение, незаконная вырубка, браконьерство) расценивается как нарушение конституционных норм;
- возможность граждан эффективно защищать права на чистый воздух, воду и землю;
- государство вправе требовать экологически ответственного поведения как от граждан, так и бизнес-сообщества;
- в общественном сознании будет сформирован основной посыл проекта Конституции: природа — это общественное благо, а не бесплатный ресурс для безграничного использования.
Включение экологической обязанности в Конституцию:
- выступает правовым фундаментом для совершенствования действующего экологического законодательства;
- поддерживает переход к модели устойчивого развития;
- создаёт правовую основу для экологического просвещения и формирования экологической культуры;
- позволяет интегрировать экологические требования в экономическую, градостроительную и энергетическую политику;
- служит основанием для расширения мер ответственности за экологический вред.
Нормы Экологического и Лесного кодексов, их правоприменение находятся под гарантией Конституции.
Наряду с этим усиливается:
- принцип экологического законодательства в части предотвращения экологического вреда;
- принцип «загрязнитель платит»;
- обязанность возмещения экологического ущерба;
- требования рационального использования природных ресурсов.
Проектом новой Конституции закрепляется обязанность сохранять природу, охрана окружающей среды приобретает общенациональный приоритет, усиливается эффективность экологического законодательства, вводятся дополнительные инструменты для защиты природы и улучшения качества жизни населения.