[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі ресми сайтында https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1120388?lang=kk
Самарқандта өткен CITES Конвенциясы Тараптарының 20-шы Конференциясында (2025 жылғы 24 қараша – 5 желтоқсан) тек түрдің қазақстандық популяциясынан шығатын киік мүйізіне нөлдік экспорттық квотаны алып тастау туралы шешім қабылданды.
Киіктің мүйізіне нөлдік экспорттық квотаны алып тастау бойынша ұлттық ұстанымды ілгерілету үшін Экология және табиғи ресурстар министрі Е.Н. Нысанбаевтың басшылығымен Қазақстан Республикасының кеңейтілген делегациясы құрылды, оның құрамына CITES әкімшілік және ғылыми органы – Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті, ҚР ҒЖБМ ҒК «Зоология институты» ШЖҚ РМК, сондай-ақ «Охотзоопром «ӨБ» РМҚК, Қазақстан биоалуантүрлілікті сақтау ассоциациясы (АСБК) Ұлттық цифрлық таңбалау және қадағалау жүйесі мәселелері бойынша сараптамалық қолдауды қамтамасыз еткен – Tabiǵi Orta және «Қазақтелеком» АҚ.
5 желтоқсанда Тараптар конференциясының ресми жабылу рәсімінде CITES Бас хатшысы Ивонн Игуэро өз сөзінде киікті сақтаудағы Қазақстанның табыстарын атап өтіп, осы табыс елімізге түрдің дериваттарымен халықаралық сауданы қайта бастауға мүмкіндік бергенін атап өтті: «Түрді қорғау жөніндегі дәйекті күш-жігердің арқасында Қазақстанда киіктің саны тарихи кезеңнен 21 мыңнан 4 миллионнан астам басқа дейін өсті. Бұл әсерлі нәтиже түрдің ұзақ мерзімді тұрақтылығына сенімділік ұялатады және Тараптарға сақтық, қатаң бақыланатын тәсіл кезінде Қазақстаннан дериваттардың халықаралық саудасын қайта бастауға келісуге мүмкіндік берді».
Нөлдік квотаны алып тастау туралы ұсыныс – бұл тек қана қорғау моделінен ғылыми негізделген, орнықты пайдалануға көшудің жаңа кезеңі, онда кез келген пайдалану тиімді бақылау жүйесі болған кезде дериваттардың (мүйіздердің) бақыланатын заңды саудасын қоса алғанда, түрі және оның мекендеу ортасы үшін қауіпсіз болып қала береді.
Қазақстан мүйізбен реттелетін халықаралық саудадан түсетін кірістерді биологиялық әртүрлілікті сақтауға, экожүйелерді мониторингілеуге және қалпына келтіруге бағыттау міндеттемесін растады.
Консенсусқа қол жеткізу алдында жиырмасыншы Тараптар конференциясына дейін басталған және Конференция аясында жалғасқан кеңестердің кең сериясы болды, онда қатысушы елдермен, өңірлік топтармен, халықаралық ұйымдармен және жетекші тәуелсіз сарапшылармен екіжақты кездесулер қарқынды өткізілді.
Конференция аясында Қазақстан делегациясы 31 екіжақты кездесу өткізді, оның ішінде 22-сі елдер және үкіметаралық делегациялармен, 9-ы халықаралық ұйымдармен.
Қазақстан делегациясы сондай-ақ өңірлік алаңдарда: Азия тобы елдерінің, Африка мен араб елдерінің 3 кеңесінде өтінімді қолдау мәселелерін белсенді пысықтады.
Қазақстан делегациясының консультациялық процесінің ашық, дәлелді және серіктестік сипаты елдің халықаралық ұстанымын нығайтты, оң халықаралық имиджді қалыптастыруға ықпал етті және CITES тараптарының оң шешімінің негізгі факторы болды, оның шеңберінде Қазақстанның ұсынысы қаралды.
CITES тараптарының дауыс беру қорытындылары бойынша: 111 ел – «қолдады» (94%), 7 ел – «қарсы» (Моңғолияны қоса алғанда).
Қазақстан сондай-ақ киік популяциясын тұрақты басқару биоәртүрлілік жөніндегі Куньмин-Монреаль жаһандық негіздемелік бағдарламасының қисыны мен мақсаттарына сәйкес келетінін атап өтті, соның ішінде:
- экожүйелердің тұтастығын сақтау (1-міндет),
- тозған жерлер мен жайылымдарды қалпына келтіру (2-міндет),
- әлсіз далалық және шөлді экожүйелерге жүктемені азайту кезінде жабайы фаунаны тұрақты пайдалану (5-міндет).
[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/1120388?lang=ru
На 20-й Конференции Сторон Конвенции CITES в Самарканде (24 ноября – 5 декабря 2025 года) принято решение о снятии нулевой экспортной квоты на рога сайгака, происходящих исключительно из казахстанской популяции вида.
Для продвижения национальной позиции по снятию нулевой экспортной квоты на рога сайгака была сформирована расширенная делегация Республики Казахстан под руководством Министра экологии и природных ресурсов Е.Н. Нысанбаева, в которую вошли представители административного и научного органа CITES – Комитета лесного хозяйства и животного мира, РГП на ПХВ «Институт зоологии МНВО РК», а также РГКП «ПО Охотзоопром», Ассоциаций сохранения биоразнообразия Казахстана (АСБК), Tabiǵi Orta и АО «Казахтелеком» – обеспечивших экспертную поддержку по вопросам национальной цифровой системы маркировки и прослеживаемости.
5 декабря, на церемонии официального закрытия Конференции сторон, Генеральный секретарь CITES Ивонн Игуэро в своей речи отметила успехи Казахстана в сохранении сайгака и подчеркнула, что именно этот успех позволил стране возобновить международную торговлю дериватами вида: «Благодаря последовательным усилиям по охране вида, численность сайгака в Казахстане выросла с исторического минимума от 21 тыс до более чем 4 миллионов особей. Этот впечатляющий результат вселяет уверенность в долгосрочную устойчивость вида и позволил Сторонам согласиться на возобновление международной торговли дериватами из Казахстана при предосторожном, строго контролируемом подходе».
Предложение о снятии нулевой квоты это новый этап развития, перехода от исключительно охранной модели к научно-обоснованному, устойчивому использованию, где любое использование будет оставаться безопасным для вида и его среды обитания, включая контролируемую легальную торговлю дериватами (рогами) при наличии эффективной системы прослеживаемости.
Казахстан подтвердил обязательство направлять доходы от регулируемой международной торговли рогами на сохранение биоразнообразия, мониторинг и восстановление экосистем.
Достижению консенсуса предшествовала широкая серия консультаций, начавшаяся задолго до двадцатой Конференции сторон и продолжившаяся на полях Конференции, где интенсивно проводились двусторонние встречи со странами, региональными группами стран-участниц, международными организациями и ведущими независимыми экспертами.
Всего на полях Конференции делегацией Казахстана проведена 31 двусторонняя встреча, из них 22 со странами и межправительственными делегациями и 9 с международными организациями.
Делегация Казахстана также активно прорабатывала вопросы поддержки заявки на региональных площадках: на 3 совещаниях стран азиатской группы, Африки и арабских стран.
Открытый, доказательный и партнёрский характер консультационного процесса Казахстанской делегации укрепил международные позиции страны, содействовал формированию положительного международного имиджа и стал ключевым фактором положительного решения сторон CITES, в рамках которого рассматривалось предложение Казахстана.
Итоги голосования сторон CITES: 111 стран – «за» (94 %), 7 стран – «против» (включая Монголию).
Казахстан также подчеркнул, что устойчивое управление популяцией сайгака соответствует логике и целям Куньминско-Монреальской глобальной рамочной программы по биоразнообразию, включая:
- сохранение целостности экосистем (Задача 1),
- восстановление деградированных земель и пастбищ (Задача 2),
- устойчивое использование дикой фауны при минимизации нагрузки на уязвимые степные и пустынные экосистемы (Задача 5)