Әлеуметтік желі қолданушылары бір-біріне Каспий теңізі жағалауының тартылып жатқанын көрсететін бейнеролик таратуда.
ҚР Экология, геология және табиғи ресурстар министрлігінің Қоғаммен байланыс департаменті бұл жағдай туралы келесідей ақпаратты хабарлайды.
Бұл – Ақтау қаласының маңындағы Кендірлі ауданы. Аталмыш аумақ, әсіресе теңіздің солтүстік-шығыс бөлігі іргелес жер түбінің кішкентай беткейлері өте таяз, батпақты жерге айналуда. Сонымен қатар, көп жылғы бақылаулардың қорытындылары бойынша қазіргі уақытта Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі тіркелді.
Теңіз деңгейі 2005 жылдан бастап төмендеп келеді. 2005 жыл мен 2020 жылға дейінгі талдау бойынша төмендеу деңгейі 133 см болған. 2021 жылға арналған болжамға сәйкес қазірдің өзінде теңіз деңгейінің төмендеуі 140 см-ден асқан.
Ең алдымен, таязданудың себебі Каспий теңізінің де, оның бассейнінің де су балансының сипаттамаларының өзгеруімен байланысты. Бассейндегі климаттың өзгеруі ағынның азаюына әкеледі, ал тағы бір себебі – антропогендік әсер. Каспийге құятын Еділ, Жайық (Орал), Кавказ өзендерінің барлығы жол-жөнекей тоқтаусыз тұтынылуда. Оның айналасында көптеген ірі су қоймалары салынған, қарқынды шаруашылық қызмет те жүргізілуде.
Маусымдық су алатын су қоймаларының салдары теңізге жер үсті ағынының азаюына, теңіздің таяздануына әкеліп соғуда. Сонымен қатар климаттың өзгеруіне байланысты булану күшейіп, тиісінше ағынның төмендеуіне әсер етеді.
Қазақстанның Экология министрлігі аталған мәселе бойынша Ресей тарапымен үлкен жұмыс жүргізді. Бірнеше рет өткізілген кездесулердің қорытындысы бойынша кешенді шаралар әзірленді:
– бірыңғай Жол картасы бекітіліп, іске асырылуда, оған сәйкес Жайық өзені бассейнінің қазақстандық бөлігі бойынша қажетті материалдар жиналды;
– 2021-2024 жылдарға арналған Жайық трансшекаралық өзені бассейнінің экожүйесін сақтау және қалпына келтіру жөніндегі Қазақстан-Ресей ынтымақтастығының бағдарламасы қабылданып, іске асырылуда.
Бағдарлама шеңберінде өзен бассейнін ластау көздерін түгендеу және анықтау, сондай-ақ Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы аумағында трансшекаралық Жайық өзенінің бассейнін жақсартуға бағытталған іс-шаралар іске аспақ.
Бұдан басқа, қазір Каспий теңізінің гидрометеорологиясы және ластану мониторингі жөніндегі үйлестіру комитетінің (КАСПКОМ) және Каспий теңізінің теңіз ортасын қорғау жөніндегі негіздемелік Конвенцияның (Тегеран конвенциясы) уақытша хатшылығының қолдауымен ұйымдастырылған Каспий теңізі өңіріндегі климаттың өзгеруі жөніндегі конференция өтуде. Осындай ірі Халықаралық деңгейлерде Каспий теңізінің тартылуы күн тәртібінде талқылануда.[:ru]В социальных сетях пользователи пересылают друг другу видеоролик, в котором показано обнажившееся дно побережья Каспийского моря.
Департамент по связям с общественностью Министерства экологии, геологии и природных ресурсов РК об этой ситуации сообщает следующее.
Это район Кендирли, недалеко от Актау. Данная территория, особенно северо-восточная часть моря, которые имеют малые уклоны дна прилегающей суши, очень мелководные, превращаются в болотистые места. Вместе с тем, по итогам многолетних наблюдений, в настоящее время зафиксирована тенденция падения уровня Каспийского моря.
Уровень снижается с 2005 года, по анализу с 2005 по 2020 гг., падение составило 133 см, а в прогнозе за 2021 год уже больше 140 см.
Прежде всего причина обмеления связана с верификацией водно-балансовых характеристик, как самого Каспийского моря, так и его бассейна. Изменение климата в этом бассейне приводит к уменьшению стока, а другая причина – антропогенное влияние. Потому как основные реки, питающие Каспий, это Волга, Жайык (Урал), Кавказские реки, все зарегулированы. На них построено много крупных водохранилищ, ведется интенсивная хозяйственная деятельность.
Наличие водохранилищ сезонного наполнения приводит к уменьшению поверхностного притока в море, и как следствие – ведет к обмелению, кроме того, из-за изменения климата увеличилось испарение, что также влияет на уменьшение притока.
Министерством экологии Казахстана по данному вопросу проведена большая работа с российской стороной. По итогам неоднократных встреч выработаны комплексные меры:
– утверждена и реализуется Единая дорожная карта, в соответствии с которой осуществлен сбор необходимых материалов по казахстанской части бассейна реки Жайык;
– принята и реализуется Программа казахстанско-российского сотрудничества по сохранению и восстановлению экосистемы бассейна трансграничной реки Жайык на 2021-2024 годы. В рамках программы проводится инвентаризация и выявление источников загрязнения бассейна реки, а также реализация мероприятий на территории РК и РФ, направленных на оздоровление бассейна трансграничной реки Жайык.
Кроме того, сейчас проходит конференция по изменению климата в регионе Каспийского моря, организованная под эгидой Координационного комитета по гидрометеорологии и мониторингу загрязнения Каспийского моря (КАСПКОМ) и Временного Секретариата Рамочной конвенции по защите морской среды Каспийского моря (Тегеранская конвенция). На данной площадке, в том числе поднимаются вопросы обмеления Каспийского моря.