Дереккөз:24.kz
Атырау облысының Құрманғазы ауданындағы құмдауыт жерлерде молырақ болатын құмаршық өсімдігі жайлы естіп пе едіңіз?
Өткен ғасырлардағы жұт, аштық, соғыс кездерінде жергілікті халықты осы өсімдік аман-сақтап қалған. Жергілікті тұрғындар құмаршықтың дәнінен нан пісіріп, талғажау еткен. Кейінгі молшылық заманда бұл үрдіс ұмытыла бастады. Қазір құмаршықтан азық-түлік өндіру технологиясын көнекөз қариялар мен әжелер ғана біледі.
Құмаршық шөлейтті аймақтарда өнетін, дәнінің құрамында өте құнарлы дәрумендері бар өсімдік. Бүгіндері мал жейтін шөпке айналған өсімдіктің қадірін білетін жандар аз қалды. Кезінде құмаршықтың арқасында мыңдаған отбасы аштықтың азабынан құтылған болатын. Кезінде құмаршық дәнегінен ұн, талқан, ботқа пісіріп, күнбағыс майы секілді май да өндірілген.
Раушан Жайықова, Құрманғазы ауылының тұрғыны:
– Менің әкем біздің бала кезімізде үйге құмаршықты алып келетін. 1920-30 жылдары бұл өсімдік қырда тұратын бүкіл қарапайым халықты асырады. Бидай ұны болған жоқ, осы құмаршық құтқарды бізді.
Құмаршықтан пісірілген нан тары талқанынан әзірленген нан секілді өте дәмді болып келеді. Тойымды әрі құнарлы, көпке дейін қарын аштырмайды. Орталықтан өте алыс, шалғай ауылда тұратын Мәрия Ғұмарова да құмаршықтың қадірін жақсы білетін жандардың бірі.
Мәрия Ғұмарова, Қошалақ ауылының тұрғыны:
– Мен балаларыма құмаршық туралы жиі айтып отырамын. Әр істің өз құпиясы бар. Оларға құмаршықтан қалай ұн тарту керектігі, талқан жасау, одан соң қалай нан пісіру керектігін үйретемін.
Жергілікті тұрғындар осылайша ұмыт бола бастаған дәстүрдің жоғалып кетпеуіне күш салуда. Өңірге келетін шетелдік туристер қымыз, саумал, шұбат секілді табиғи таза, таңсық асқа өте құмар. Мұның қатарына құмаршықтан істелетін нан мен тарыны қосқан соң мүлде жаңа мазмұнға ие болды дейді ауыл тұрғындары. Оған қоса Құрманғазы ауылындағы өзен-көлдерде туристерді қызықтыратын аң мен құс, түрлі табиғи өсіміктер жетіп артылады. Бұл ерекшеліктер аймақтағы экологиялық және этнологиялық туризмнің дамуына да ықпал етіп отыр.
Авторлары: Бекен Әлирахым, Темірлан Сұлтанғазы, Жандос Рахметуллин
Источник: 24.kz
В Атырауской области еще одним брендом для привлечения туристов может стать степная трава кумаршык, передает корреспондент «Хабар 24». Во время голода и в годы войны это растение спасло от гибели тысячи казахских семей. Сегодня всё большее число людей, интересующихся историей, отправляются в отдаленные населенные пункты, чтобы узнать технологию приготовления продуктов из кумаршыка.
Невзрачные зеленые кустики в степи, похожие на верблюжью колючку, – это кумаршык. Трудно поверить, но по своим качествам он может поспорить и со знаменитым черным тмином или жожоба. А для казахского народа эта трава еще и целый пласт истории.
Виктор Сутягин, корреспондент:
– Есть такая красивая легенда… Однажды в песках верблюдица потеряла верблюжонка. Остановилась она, заплакала. И из ее слез выросла вот такая трава – кумаршык.
Конечно, это легенда. Но что интересно, всеядные верблюды эту траву обходят стороной. А вот для многих тысяч людей в казахской степи в голодные годы эта трава стала настоящим спасением.
Раушан Жайыкова, жительница с. Курмангазы:
– Мой отец, когда мы жили в детстве в Новобогате, привозил нам кумаршык, эту траву. И говорил, что в 1920-1940 годы он был кормильцем нашего народа. Простого народа, жившего в степях. У них хлеба не было и вот этим кумаршыком они спаслись.
Хлеб очень вкусный и питательный пекли из семян кумаршыка, похожих на просо. Делали толкын и тары. Всё это хорошо помнит Мария апа Гумарова. По слова бабушки, больше всего ее радует, что история кумаршыка не уйдет в небытие вместе с ней и ее сверстниками такого же преклонного возраста. Всё больше молодых людей стали интересоваться прошлым, приезжая и к ней в расположенный в сотне километров от дорог аул в песках.
Мария Гумарова, жительница с. Кошалак:
– Я рассказываю им о кумаршыке. Показываю, как можно при помощи жерновов смолоть муку. Всё нужно делать вручную. И, конечно, делюсь секретами приготовления из него и хлеба, и тары. У каждого своя технология приготовления.
Этнотуристы, а лучше сказать любознательные люди с интересом слушают эти рассказы, знакомятся с жизнью и бытом аула. И, конечно, с удовольствием пробуют натуральные продукты и из кумаршыка, и из верблюжьего и коровьего молока.
Руслан Букавадзе, турист:
– Сегодня про это растение я услышал много интересного. Была бы моя воля, я бы ему поставил памятник.
Для региона, где активно развивают туристический бизнес, кумаршык может стать еще одним брендом – наряду с рыбалкой, охотой, полями лотоса. Привлекая как внутренних туристов, интересующихся прошлым казахского народа, так и иностранных, для которых это настоящая экзотика.
Авторы: Виктор Сутягин, Темирлан Султангазиев.