Источник: www.24.kz
Айдынды Арал алабының құрамы тұзданып барады. Теңіз суын тұщыландыру мақсатында бірқатар гидрошаралар қолға алынып жатыр.
Сырдария өзені Көкарал бөгетінің жанында орналасуына байланысты тұщы су тікелей ұлы теңізге кетіп, Кіші Аралдың солтүстік жағында су айналымы болмай қалған. Мамандар тұздану процесін тоқтату үшін жаңадан үш арна салуды ұсынып отыр.
Сырдария арнасын реттеу және солтүстік Арал теңізін сақтау жобасының 2-кезеңі 6 компоненттен тұрады. Жарты ғасырға жуық, экологиялық апат шеңгеліне түскен орталық Азияның салқын сабатты айдын суын құтқаруға 25 млрд тг қажет. Жоба аясында Күміскеткен су қоймасы салынып, Қараөзек торабы қайта жаңғыртылады.
Қырымбек Көшербаев, облыс әкімі:
– Күміскеткен контрреттегіш ретінде жұмыс істеу керек. Көктемгі суды алып, қажетті суармалы жерлерге су жеткізу үшін. Ал Қараөзек көлдер жүйесін 60 шақты көлге қажетті суды қамтамасыз ететін су қоры болу керек. Сондықтан осы жобаны іске асыруға Елбасы тапсырма берді, Үкіметте арнайы қаулымен осы жұмыстарға тиісті қаражат жоспарланды.
Бұл ретте Қызылорда су торабы да жаңғыртылады. Сондай-ақ Қармақшы, Қазалы аудандарымен өтетін Сырдарияның қорғаныс бөгеттері бекітіледі. Қазалыдағы Бірлік ауылы маңынан көпір салу және Жалағаш ауданындағы Қорғанша және Тұрымбет аумағында өзен бөгетін нығайту қажет. САРАТС-тың 1-фазасы аясында салынған Көкарал бөгетінің ақаулы тұстарын жөндеу жоспарланып отыр. Нәтижесінде теңізден бөлек көлдер жүйесі де қалыпқа келтіріледі. Қазірдің өзінде аймақтағы 158 көлдің арнасы толды.
Мұхтар Оразбаев, Арал ауданының әкімі:
– Судың көлемі үлкейген сайын, балықтың да көлемі ұлғаяды. Ғылыми зерттеу институттары лимит беріп отыр қорына байланысты. Ауланатын балық жылына 7100-7200 тонна лимит береді. Келешек 2-фаза басталса, судың көлемі 2 есеге ұлғаяды деуге мүмкіндігіміз бар. Бұл дегеніміз бүкіл ҚР сапалы Арал балығымен қамтамасыз етуге мүмкіндік аламыз. Ауысқан балықты экспортқа шығаруға мүмкіндіктер болады.
Кезінде кенезесі кеуіп, 150 шақырымға кетіп қалған су айдыны мен аудан орталығын қазір 17 шақырым жер бөліп тұр. Енді САРАТС-тың 2-фазасы басталуымен теңіз толқыны Арал қаласына жетеді деп жоспарланып отыр.
Авторлары: Қамбар Бекенов, Әлхайдар Тұрлыханов
Источник: www.24.kz
В Кызылординской области во вторую фазу вступает проект по регулированию русла реки Сырдарьи и сохранению северной части Аральского моря,
В его рамках планируют построить три отводящих канала, которые позволят снизить концентрацию соли в акватории Малого Арала и повысить уровень воды. Когда начнутся работы, и каких результатов ожидают эксперты, узнавала корреспондент «Хабар 24».
Вторая фаза североаральского проекта включает в себя восемь компонентов. На первом этапе будет реализовано шесть из них. В том числе – строительство водохранилища Кумискеткен и реконструкция гидроузла Караозек. На эти цели потребуется 25 млрд тенге.
Крымбек Кушербаев, аким Кызылординской области:
– Кумискеткен должен выполнять роль контррегулятора: весной принимать излишек воды и снимать опасность разливов, а летом использовать её для орошения посевных площадей. Необходимый запас нужен и для Караозекской системы озёр, в которую сегодня входят 60 водоёмов. Реализация проекта была поручена Первым Президентом страны. Выделение средств рассматривается Правительством.
Наряду с этим, вторая фаза проекта предусматривает восстановление левобережного шлюза-регулятора Кызылординского гидроузла, возведение автодорожного моста близ посёлка Бирлик в Казалинском районе, спрямление русла реки Сырдарья на участках Корганша и Турумбет в Жалагашском районе, а также строительство защитных дамб в Казалинском и Кармакшинском районах. По прогнозам экспертов, это обеспечит увеличение объёма Малого Арала, снизит концентрацию соли в воде и обводнит озёрные системы.
Мухтар Оразбаев, аким Аральского района:
– С увеличение объёма воды, вырастут и объёмы добычи рыбы. Лимит на её вылов устанавливает научно-исследовательский институт. Сейчас он составляет чуть больше 7 тысяч тонн. С реализацией второй фазы проекта ожидается, что территория морской акватории вырастит вдвое-втрое. Развитие получит и рыбная отрасль.
К слову, первая фаза проекта вернула людям море. На его возрождение было потрачено больше двух десятилетий. Сегодня Арал и город разделяют всего 17 км вместо 150-ти, как раньше, а с реализацией второй фазы – это расстояние планируется сократить до 1 километра.
Авторы: Райхан Тажибаева, Альхайдар Турлыханов