Дереккөз: www.24.kz
Қазақ жері қызғалдақтың «тарихи отаны» деген еді Тұңғыш Президент Нұрсұлтан Назарбаев «Ұлы даланың жеті қыры» атты тағылымдық мақаласында.
Күні бүгін елімізде қызғалдақтың 35 түрі болса, соның 18-і Қызыл кітапқа енгізілген. Осы бір өсімдіктің өзіндік ерекшеліктерін танытып, тұмса табиғатымызды қорғап-дәріптеу мақсатында Батыс Қазақстан облысының Қайыңды ауылында жыл сайын қызғалдақ фестивалі өткізіледі.
Ерденбек Жылқайдарұлы, тілші:
– Осыдан 5 ғасыр бұрын Еуропа асып жат жұртты жерсінген қызғалдақтардың түп төркіні, негізгі отаны Еділ мен Жайықтың арасы деседі. Батыс Қазақстан облысының барлық аудандарында да қызғалдақ кездескенімен, дәл мына Қайыңды ауылындағыдай гүлді алқаптар өте сирек. Жалпы аумағы 400 гектар жерді алып жатқан бұл алқапта Геснер қызғалдағының 12 түрі бар.
Қазақстанда қызғалдақтың 35 түрі болса, Орал өңіріне соның 4-і тән. Ішінде Геснер қызғалдағының орны бөлек. Себебі бұл өсімдік селекцияға көнбіс, будандастыруға бейім келеді. Сондықтан да шығар, Геснер гүлі алғашқылардың бірі болып шетел асыпты.
Жанат Қажымұратова, БҚМУ аға оқытушысы, биолог:
– 15 ғасырда адамдар Еуропада тюльпонамия немесе қызғалдақ безгегі деген аурумен ауырған, басқаша айтқанда адамдардың бәрі шаруашылықтарын тоқтатып, осы қызғалдақ өсірумен айналысқан. Ол кезде пиязшықтар өте қымбат тұрған. Амстердамда үлкен үйдің әлі тұрғанын айтады. Ол тек қана қызғалдақтың үш пиязшығына сатып алған үй екен. Голландықтар жыл сайын өздерінің экономикасына 4 млрд ақша түсіреді екен.
Өзге елді өркендеткен осы бір өсімдіктің қадірін кеш те болса түсініп жатқанымыз қуантады. Өйткені қызғалдақтың өсіп-өніп, гүлдеуі үшін 5-7 жыл керек. Ал қауызында 200-дей тұқымы болады. «Бір қызғалдақты жұлып алу, осынша өсімдіктің тамырын қуартқанмен бірдей», – дейді мамандар. Сондықтан да шығар, жыл санап дала гүлдерінің саны сиреп, қатары кеміп барады.
Сабырғали Оразаев, Казталов ауданының тұрғыны:
– Біздің бала кезімізде қызғалдақ көп болды. Сосын ол кезде қызғалдақты ысырап қылып, ешкім терген жоқ. Барып қызықтап қайтушы едік. Теру кейінгі кезде шықты.
Бүгінде 18 қызғалдақ түрі елімізде қорғауға алынған. Биыл екінші рет ұйымдастырылған қызғалдақ фестивалінің мақсаты да – табиғат байлығын таныту, оны қорғау.
Абат Шыныбеков, Казталов ауданының әкімі:
– Осы табиғи ескерткішімізді, көркем жерімізді, халқымызға, елімізге паш ету және халықаралық туризмді дамыту мақсатында шара ұйымдастырылып отыр. Оған тек Батыс Қазақстан емес, көршілес Ресейдің Жаңаөзен, Алғай аудандарының өкілдері келіп қатысып, фестивальдің нақыштарын келтіруде.
Фестиваль аясында дала төсіне ақшаңқан киіз үйлер тігіліп, түрлі қолөнер және зергерлік бұйымдардың көрмесі өтті. Гүлдер тақырыбындағы ән-жырлар шырқалды.
Авторлары: Е. Жылқайдарұлы, Р. Ғазезов
Источник: www.24.kz
В Западно-Казахстанской области началась пора цветения диких тюльпанов. В это время степь преображается, сообщает «Хабар 24».
Только в Казталовском районе можно увидеть тюльпаны 12 разных цветов и оттенков. В селе Кайынды, где огромное количество цветочных полей, уже второй год проводится Фестиваль тюльпанов. Руководство района, таким образом, старается привлечь в регион туристов и обратить внимание общественности на проблему сокращения этих цветов в степи.
Асель Русалиева, корреспондент:
– В период цветения тюльпанов – это середина апреля и мая, степь становится похожей на яркий ковёр. Из-за тысячи цветов, распустившихся одновременно. Это, пожалуй, самая большая цветочная клумба на Земле. В Западно-Казахстанской области встречается 4 вида тюльпанов. Один из них – это тюльпан «Геснера». Он занесён в Красную книгу Казахстана. Размножается этот вид исключительно семенами, а массовое цветение начинается на 6-7 год. К сожалению, этого вида тюльпанов в степи осталось очень мало.
А ведь именно он является родоначальником всех культурных видов, в том числе и знаменитых голландских тюльпанов. Самый большой ареал этого вида сохранился в Казталовском районе. Только на одном поле площадью 400 гектаров близ села Кайынды можно насчитать тюльпаны «Геснера» 12 цветов. От ярко жёлтого до фиолетового. Но чем ближе к населенным пунктам, тем тюльпановые поля реже.
Сабыргали Оразов, житель Казталовского района:
– Когда мы были детьми, цветов в степи было очень много. Тюльпаны росли на каждом шагу. Они были значительно крупнее по размерам. Раньше ведь их никто не вырывал. Помню, мы ходили в степь, чтобы только полюбоваться этой красотой. А сейчас все едут в поле, чтобы сорвать цветы. А зачем? Они ведь сразу погибают.
Тем временем семечко тюльпана, чтобы прорасти и превратиться в луковицу должно пролежать в земле 7 лет. Из этой луковицы каждую весну и появляется цветок. А после того как он отцветёт на его месте образуется коробочка с семенами.
Жанат Кажымуратова, биолог, преподаватель зкгу им. М.Утемисова
– В одной коробочке содержится от 200 до 300 семян. Когда вырываем даже один тюльпан, значит, человек уничтожает, можно сказать, 300 штук тюльпанов. Мне кажется, надо нести агитационную работу, чтобы потом ответственность несли люди, надо штрафы или объяснять людям.
Сегодня из 35 видов тюльпанов, произрастающих в Казахстане, 18 взяты под охрану. Вот уже второй год в селе Кайынды проходит Фестиваль тюльпанов. Это тоже своего рода попытка сохранить национальное достояние, призвать людей к бережному отношению к природе.
Абат Шыныбеков, аким Казталовского района:
– Привлекаем сюда туристов, привлекаем внимание общественности к растениям. Это уникальное место в дальнейшем будет популяризоваться, и будет считаться одной из достопримечательностей нашего Западного Казахстана.
Гульжиян Исмагулова, жительница Казталовского района
– Я рада, как учитель, что молодежь, люди старшего возраста приехали из 6 районов области, из России гости приехали. И открывается путь уже во внутренний туризм. Мы будем пропагандировать отношение, особенно молодого поколения, к бережному отношению к родной природе.
В рамках фестиваля была организована экологическая экспедиция по памятникам природы Западно-Казахстанской области, выставка ремёсел и блюд, народные гуляния на природе.
Авторы: Асель Русалиева, Руслан Газезов, Канат Махмутов