Дереккөз: www. energo.gov.kz
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ядролық медицинаны қолдану жаңа терапевтік әдістерге байланысты және ерте диагностикалаудың арқасында қатерлі ісік және басқа аурулардан болатын өлім-жітімді азайтады.
Радиофармацевтикалық дәрілік заттар (РФДЗ) ядролық медицинада көптеген ауруларды, ең алдымен онкологиялықауруларды диагностикалау және емдеу үшін қолданылатын дәрі-дәрмектер. Минималды инвазивті, тиімді диагностика және ауруларды емдеудің арқасында ядролық медицина әртүрлі әлеуметтік маңызды аурулармен күресуде танымал болып келеді.
Бұл қалай жұмыс істейді.
РФДЗ құрамында радиоизотоптар деп аталатын радиоактивті заттар бар. РФДЗ түріне қарай олар әртүрлі органдарда және органның түрлі бөліктерінде, соның ішінде қатерлі ісік клеткаларын жұқтырған бөліктерінде жиналады.
РФДЗ бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін ыдырайды. Бұл жағдайда денеде радиоактивті заттардың мөлшері іс жүзінде нөлге дейін төмендейді және денеден зиян келтірмей толықтай жойылады.
Радионуклид диагностикасы (РНД)
РНД кезінде пациенттің тамырына РФДЗ енгізіледі, ол органдар мен тіндерге таралып, патологиялық ошаққа да түседі. Одан соң адамды ағзадағы зардап шеккен жерлердің суретін алуға мүмкіндік беретін арнайы сканерлеу құрылғысына орналастырады. РНД қатерлі ісік клеткаларының белсенділігі деңгейін және таралу процесін анықтайды, таңдалған емдеу тәсілінің дұрыстығын бағалауға және аурудың ықтимал қайталануын уақтылы анықтауға көмектеседі. РНД-ның арқасында жаңадан пайда болған қатерлі ісіктің дамуының бастапқы сатысында анықтау мүмкін болып отыр. Бұл қатерлі ісіктен болатын өлім-жітімді төмендетеді және науқастарда аурудың қайталануы санын айтарлықтай азайтады.
Басқа диагностика әдістерінің қасында РНД-ның бірқатар артықшылықтары бар:
– тексеру амбулаториялық жағдайда жүргізіледі,
– қарсы көрсетілімдер, жанама әсерлер және жас шектеулері жоқ
– инвазивті емес,
– науқас үшін қауіп-қатерсіз бірнеше рет қайталануы мүмкін,
– бір реттік жүктеме рентгендік зерттеуден 10 есе аз.
РНД-ның екі бәсекелес технологиясы бар – позитрон- эмиссионды томография (ПЭT) және бір фотонды эмиссиялы компьютерлік томография (БФЭКТ). ПЭТ-тің БФЭКТ алдындағы негізгі техникалық артықшылығы – радиоактивтік ыдырауды анықтаудың жоғары сезімталдығы, жоғары кеңістіктегі ажыратымдылығы, қатерсіз және қатерлі ісіктердің айырудың жоғары дәлдігі, радиациялың дозасының төмендігі.
Өз кезегінде, БФЭКТ технологиясы ПЭТ-ке қарағанда құнының төмендігі және диагностика мен РФДЗ-ның қолжетімділігі себепті онкологиядағы басымдықты технология болып санала бере алады. Қазақстанда бір БФЭКТ диагностикасының бағасы шамамен 5000 теңге, ал ПЭТ-сканерлеу пациентке 175 мың теңге тұрады. Шетелде бұл процедуралардың бағасы әлдеқайда жоғары: АҚШ-та 3000 доллардан, Еуропада 2000 еуродан жоғары.
ПЭТ үшін жартылай ыдырау уақыты 1-2 сағатқа дейінгі қысқа мерзімді изотоптар пайдаланылады, сондықтан ол үшін РФДЗ өндіру орталықта циклотронның болуын көздейді. 18F-ФДГ (фтор-дезоксиглюкоза) – бұл ПЭТ үшін кеңінен қолданылатын ең танымал РФДЗ.
Бүкіл әлем бойынша БФЭКТ үшін технеция-99m негізіндегі РФДЗ-лер кеңінен қолданылады, бұл оңтайлы ядролық-физикалық қасиеттермен және осы изотоптың қол жетімділігімен түсіндіріледі. Технеция диагностика қажеттіліктерінің 75-80%-н қамтиды.
Қазақстанда РФДЗ өндіретін негізгі кәсіпорын – Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігінің «Ядролық физика институты» РМК (ЯФИ РМК). Оның базасында 2016 жылы радиофармацевтикалық препараттар өндірісінің корпусы мен радиациялық стерилизация корпусынан тұратын Ядролық медицина және биофизика орталығы пайдалануға берілді.
ҚР ЭМ ЯФИ РМК екі РФДЗ-ны – натрий пертехнетатын (99mTc) және натрий йодидін (131I) сериялық түрде өндіреді және оларды еліміздің РНД филиалдарына жеткізеді.
Қазақстанда жалпы радионуклидтік диагностиканың 6 бөлімшесі жұмыс істейді: ҚР ЖПБ Медициналық орталығының ауруханасы және Астанада «UniversityMedicalCenter» корпоративтік қоры, «Сұңқар» онкология орталығы, Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ, Алматы Онкология және радиология ҒЗИ, сондай-ақ Семей қаласының Өңірлік онкологиялық диспансері.
Елімізде радионуклидті терапия (РНТ) жоқ. Бұл процедурада, сондай-ақ диагностика кезінде ағзаға РФДЗ енгізіледі. Аурудың түріне және басқа факторларға байланысты РФДЗ ауыз арқылы, тамырға, тіндерге немесе қуысқа салу жолдары арқылы жүзеге асырылады. РФДЗ-ның патологиялық ошақта іріктеліп жиналуының арқасында ағзада қоршаған тіндері сақталып, қатерлі ісік клеткалары бұзылады. Бұл процедураны пациенттер жақсы көтереді және госпитализациялау аз уақытты алады.
ҚР Энергетика министрлігінің баспасөз қызметі
Источник: www.energo.gov.kz
Мировая практика показывает, что применение ядерной медицины существенно снижает смертность от онкологических и других заболеваний, как за счет новых терапевтических методик, так и за счет ранней диагностики.
Радифармпрепараты (РФП) – это лекарственные средства, применяемые в ядерной медицине для диагностики и лечения многих заболеваний, в первую очередь онкологических. Благодаря минимально инвазивной, эффективной диагностике и лечению заболеваний, ядерная медицина пользуется все большей популярностью в борьбе с различными социально-значимыми заболеваниями.
Как это работает.
РФП содержат радиоактивные вещества, которые называются радиоизотопами. В зависимости от вида РФП они накапливаются в различных органах и частях тела, в том числе пораженных раковыми клетками.
РФП распадаются в период от нескольких часов до нескольких дней. При этом содержание радиоактивных веществ в организме практически сводится к нулю и полностью выводятся из организма, не причиняя вред.
Радионуклидная диагностика (РНД)
При РНД пациенту внутривенно вводится РФП, который распределяется по органам и тканям, в том числе попадает в патологический очаг. Затем человека помещают в специальный сканирующий аппарат, который позволяет получить изображение с пораженными участками в организме. РНД определяет степень активности раковых клеток и распространенность процесса, помогает оценить правильность выбранной схемы лечения и вовремя выявить возможные рецидивы болезни. Благодаря РНД злокачественные новообразования удается обнаружить в самой ранней стадии развития, что уменьшает возможную смертность от рака и значительно сокращает количество рецидивов у больных.
Есть ряд преимуществ РНД перед другими методами диагностики:
– обследования проводятся в амбулаторных условиях,
– не имеют противопоказаний, побочных действий и возрастных ограничений
– неинвазивны,
– могут неоднократно повторяться без риска для больного,
– разовая нагрузка в 10 раз меньше в сравнении с рентгеновским обследованием.
Существуют две конкурирующих технологии РНД – позитронно-эмиссионная томография (ПЭТ) и однофотонная эмиссионная компьютерная томография (ОФЭКТ). Основными техническими преимуществами ПЭТ перед ОФЭКТ являются повышенная чувствительность обнаружения радиоактивного распада, высокое пространственное разрешение, высокая точность отличия доброкачественных и злокачественных образований, низкая радиационная доза.
В свою очередь ОФЭКТ технология может продолжать считаться доминирующей технологией в онкологии в отличие от ПЭТ из-за низкой стоимости и доступности диагностики и РФП. В Казахстане цена одной процедуры ОФЭКТ диагностики составляет около 5000 тенге, тогда как ПЭТ сканирование пациенту обойдется в 175 000 тенге. За рубежом цены на данные процедуры намного выше: в США от $ 3000, в Европе от € 2000.
Для ПЭТ применяются короткоживущие изотопы с периодом полураспада до 1-2 часа, поэтому производство для него РФП предполагает наличие циклотрона при центре. 18F-ФДГ (фтор-дезоксиглюкоза) является наиболее известным РФП, широко применяемым для ПЭТ.
Для ОФЭКТ во всем мире широко применяются РФП на основе технеция-99m, что объясняется оптимальными ядерно-физическими свойствами и доступностью этого изотопа. Соединения с технецием покрывают около 75 – 80 % потребностей диагностики.
В Казахстане основным предприятием, выпускающим РФП, является РГП «Институт ядерной физики» Министерства энергетики РК (РГП ИЯФ). На его базе в 2016 году был введен в эксплуатацию Центр ядерной медицины и биофизики, который состоит и Корпуса производства радиофармпрепаратов и Корпуса радиационной стерилизации.
РГП ИЯФ МЭ РК серийно выпускает два РФП: натрия пертехнетат (99mTc) и натрия йодид (131I) и поставляет их в отделения РНД страны.
В Казахстане функционируют всего 6 отделений радионуклидной диагностики: Больница Медицинского центра УДП РК и Корпоративный фонд «University Medical Center» в Астане, Онкологический центр «Сункар», НИИ кардиологии о внутренних болезней и НИИ онкологии и радиологии в Алматы, также Региональный онкологический диспансер города Семей.
Радионуклидная терапия (РНТ) в стране отсутствует. При данной процедуре, также как и при диагностике, в организм вводится РФП. В зависимости от вида болезни и прочих факторов РФП вводится перорально, внутривенно, внутритканевым или внутриполостным путем. Благодаря избирательному накоплению РФП в патологическом очаге в организме происходит разрушение раковых клеток при сохранении окружающих тканей. Данная процедура хорошо переносится пациентами, и время госпитализации занимает относительно короткое время.
Пресс-служба Министерства энергетики РК