Дереккөз: www.24.kz
Оңтүстік Қазақстан облысында құс атасының сұлуы саналатын мыңнан аса дуадақ табиғат аясына жіберілді.
Дала төсіне ұшырылған дуадақтың бұл түрі жек деп аталады. Дархан далада еркін қанат қаққан құстардың көбі Біріккен Араб Әмірлігінде өсірілген. Ал кейбіреулері жергілікті тұқымбақта жұмыртқа жарып шыққан. Бұл жұмыстар Қазақстан мен Біріккен Араб Әмірлігінің бірлесіп дуадақтарды көбейтуге қорғауға бағытталған жобасы аясында жүзеге асып отыр.
Бұл дуадақтың жек атты түрі Орта Азияда көптеп мекендейді. Соңғы уақытта Қазақстанға да жерсініп келеді. Ал Сауд Арабиясының тұқымбағында өсірілген бұл дуадақтар Оңтүстік Қазақстан аумағына жіберілді.
Облыс аумағында ұшырылған құстардың барлығына арнайы белгі тағылып, қондырғылар орнатылған. Осының арқасында табиғат қорықшылары мен ғалымдар ғаламтор арқылы құстың ұшып кететін бағытын және олардың қай жерде көбейетінін зерттейтін болады. Мамандар адам қолында өскен дала құсының оңтүстіктің табиғатына да тез сіңісіп, қысқа дейін жылы жаққа ұшып кететініне сенімді.
Нұрлан Әбдіраманов, «Охотзоопром «ӨБ» РМҚК қорық аумақтарын қорғау қызметінің жетекшісі:
– Қорықты қорғау қызметінің мамандары аумақты күн сайын бақылауында ұстайды. Құстардың орнын анықтайды. Біздің мақсат – дуадақтарды аулайтын браконерьлермен күресу ғана емес, олардың алдын алу, жолын кесу. Біз, табиғат жанашырлары әуелі осы қағидаға берікпіз.
Қызыл кітапқа енген дуадақтың 10 жыл көлемінде еліміздің барлық аймақтарына, тұқымбақтан еркіндікке 11 мыңнан астамы жіберілген. Оның бірқатары араға жыл салып барып ұшырылған мекеніне қайта оралған. «Табиғатқа жіберілген жас дуадақтардың 70 пайызы аман қалады. Ал тұқымбақта 90 пайызы өсіп жетіледі», – дейді мамандар.
Сәкен Ділдахмет, АШМ Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитетінің баспасөз хатшысы:
– Басты мақсатымыз – біздің табиғатымыздағы осы жойылып бара жатқан құстың санын қалпына келтіру. Оны осы табиғатта орнықты сақтап, оны тағы да қорғау жұмыстары бар.
Мұнда дуадаққа бар жағдай бар. 895 гектар жер көлемін алып тұрған құс тұқымбағы соңғы үлгідегі құрал-жабдықтармен жарақтандырылған. Жек дуадағына жем-су бекітілген тәртіппен беріліп отырады. Балапандар бір жасқа толғанша төрт-бесеуден бірге ұсталады. Одан кейін аналығы мен аталығы бөлек-бөлек бағылады. Аналықтары жылына бір мезгіл 3-4 жұмыртқа салады екен. Жалпы алғанд,а тұқымбақтағы құс басын 15 мыңға жеткізу межеде тұр. Ол үшін жобаның үшінші кезеңі жүзеге асырылуда.
Авторлары: Нұрбек Байбосын, Нұрмахан Бекмұратов
Источник: www.24.kz
Более тысячи из них продолжат свое существование в заповедных зонах Южно-Казахстанской области.
Здесь же находится и крупнейший в мире питомник по воспроизводству этих краснокнижных птиц.
Дрофы-красотки выпускаются на территории Южно-Казахстанской области уже девятый год подряд. С момента возведения в Байдибекском районе специализированного питомника по воспроизводству этой птицы, из нескольких сотен особей, привезенных с Аравийского полуострова, было выведено около 10 тысяч дроф.
Николай Путилин, корреспондент:
– От вылупления из яйца и до выпуска одной дрофы-красотки в дикую среду, питомник тратит от 6 до 7 тысяч долларов. Ежегодно показатели выживаемости этой птицы на воле увеличиваются. Если в начале в живых оставались всего 60% выпущенных птиц. То сегодня, благодаря новейшим технологиям, датчикам слежения и пристальному вниманию местных инспекторов этот показатель вырос до 80%.
Охрана у так называемой дрофы «Джек» и в правду серьезная. 78 инспекторов здесь обеспечены специальным автотранспортом повышенной проходимости, средствами связи, GPS, фото- и видеоаппаратурой. Кроме того, для местных инспекторов «Охотзоопрома» за 4 года арабская сторона приобрела 88 единиц техники, в их числе внедорожники, кунги на базе КАМАЗа и даже вертолет.
Нурлан Абдраманов, начальник службы охраны заповедной зоны ЮКФ РГКП «ПО «Охотзоопром»:
– Служба охраны заповедной зоны производит постоянный объезд территории, проводится мониторинг мест скопления этих птиц, наблюдение за этими местами и постоянное курсирование по местам обитания. Наша задача – не столько задерживать и наказывать браконьеров, сколько в первую очередь не допускать фактов браконьерства.
Наказание за убийство дрофы-красотки в Казахстане серьезное. Помимо возбуждения уголовного дела, на незаконного охотника накладывается штраф в размере 150 месячных расчетных показателей. Как утверждают инспекторы, за последнее время фактов браконьерства среди местного населения зарегистрировано не было. Однако с подстреленной дрофой были задержаны иностранцы.
Сакен Дильдахмет, пресс-секретарь Комитета лесного хозяйства и животного мира МСХ РК:
– В Жамбылской области был выявлен один факт браконьерства. Были задержаны двое граждан Арабских Эмиратов. С их стороны был возмещен ущерб в размере 5 миллионов тенге и были изъяты их автомобили.
Как утверждают представители Центра воспроизводства дрофы, в ближайшее время питомник будет расширен, а его мощность позволит выпускать на волю ежегодно до 15 тысяч особей «Джека». Срок реализации проекта, согласно двустороннему соглашению о сотрудничестве между Казахстаном и представителями Аравийского полуострова, составляет 20 лет. Это значит, что проект по разведению дроф-красоток в неволе в Казахстане продлится еще 16 лет.
Авторы: Николай Путилин, Нурмахан Бекмуратов