Дереккөз: www.energo.gov.kz
Өндірілетін көмірсутек шикізатын терең қайта өңдеу, яғни қосылған құны жоғары мұнай-газ-химия өнімін өндіру Қазақстанның мұнай-газ саласын одан әрі дамыту бағыттарының бірі болып табылады.
Халықаралық талдамалы компаниялардың деректері бойынша (McKinsey, IHS) әлемдегі халық санының өсуі және жан басына шаққандағы табыстың артуы 2030 жылға қарай мұнай-газ-химия өнімін тұтынудың (қазіргі 1 трлн. АҚШ долларынан) 1,8 трлн. АҚШ долларына дейін 2 есеге өсуіне әкеп соғады.
Бұл ретте полипропилен және полиэтилен сияқты ең қажетті полимерлерді әлемдік өндіру (барлық полимерлерді жалпы тұтынудың 60%-ы) 2030 жылға дейінгі барлық анонсталған жобаларды іске асырған жағдайда да сұраныстан төмен болады.
Осылайша Platts және IHS халықаралық маркетингтік компаниялардың деректері бойынша 2030 жылға қарай полипропиленге деген ұсыныс 90 млн. тонна болған кезде сұраныс 98 млн. тоннадан асады. Сондай-ақ полиэтиленге деген ұсыныс шамамен 120 млн. тонна болған кезде сұраныс 160 млн. тоннаға дейін артады.
Қазақстандағы мұнай-химия өндірісін дамыту мүмкіндіктерінің оң бағасы көптеген зерттеулердің, соның ішінде Exxon Mobil, Shell сияқты халықаралық мұнай-газ өндіретін компаниялардың және Nexant консалтингтік компаниясының нәтижелерімен расталған.
Әлемдік үрдістерді, атап айтқанда көмірсутекке баламалы энергия көздерін белсенді іздеуді ескере отырып, перспективада мұнай-газ-химия өндірілетін мұнай және газды негізгі тұтынушы болатындығы болжануда.
Сондықтан барлық мұнай-газ саласының даму қарқынын сақтау үшін басқа да мұнай өндіретін елдер сияқты Қазақстанның Үкіметі де мұнай-газ-химияға ерекше назар аударуда.
Заманауи мұнай-газ-химия өндірістерін ұйымдастыру үшін мемлекеттік қолдаудың айтарлықтай шаралары қабылданды.
Атап айтқанда Атырау облысында арнайы мұнай-химия аймағы құрылды. Онда салық және кеден артықшылықтары қолданылады. Шетелдік жұмыс күшін тарту рәсімі жеңілдетілген. Жобалау және құрылыс кезінде халықаралық стандарттарды тікелей қолдану мәселесі шешілген. Бұл жобалардың құнын айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді.
Жобаларды дайын инфрақұрылыммен қамтамасыз ету күрделі шығындарды 20% дейін және операциялық шығындарды 15% дейін қысқартуға мүмкіндік беретіндігін ескере отырып, мемлекет аталған АЭА инфрақұрылымын салуды қаржыландыруда.
Атырау облысындағы арнайы мұнай-химия аймағының аумағында полипропилен және полиэтилен өндіру бойынша жобалар іске асырылып жатқаны белгілі.
Ағымдағы жылдың 24 наурызында Қазақстан Республикасы (ҚР) Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Біріккен Араб Әмірліктеріне (БАӘ) ресми сапары аясында жоғарыда көрсетілген жобаларды іске асырудағы ынтымақтастық бойынша екі маңызды құжатқа қол қойылды.
Атап айтқанда, ҚР Энергетика министрлігі, «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ («Біріккен химия компаниясы» ЖШС), Borealis аустриялық компаниясы Атырау облысындағы полиэтилен өндіру жобасы бойынша ынтымақтастықтың негізгі талаптары туралы Келісімге (TermSheet) қол қойды.
Қол қойылған Келісім (TermSheet) мемлекеттік қолдаудың шаралар пакетін бекітіп, жобалау сатысына көшуді негіздейді (техникалық-экономикалық негіздемені әзірлеу).
ТЭН әзірлеуді аяқтаудың жоспарланған мерзімі – 2018 жыл.
Аталған жоба ҚР аумағында жылына 1250 мың тоннаға дейін полиэтилен өндірісін ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Бұл ішкі сұранысты толықтай жауып, тұрақты экспорттық түсімді қамтамасыз етеді. Сондай-ақ жоба аясында құрылыс кезеңінде 4000-ға жуық жұмыс орнын, пайдалану кезеңінде 560 тұрақты жұмыс орнын және мультипликативтік әсер есебінен байланысты салалар үшін 3000-ға дейін жұмыс орнын құру жоспарлануда. Нәтижесінде ЖТС, әлеуметтік салық, әлеуметтік және зейнетақы аударымдары түрінде бюджетке жыл сайынғы аударымдар түседі. Жобаны іске асыру нәтижесінде озық шетелдік технологияларға трансферт жүргізіледі, ал өндірілетін өнім полимерлік өнімнің 50-ден астам түріне алдағы қайта өңдеуге (жергілікті полимерлік технологиялық өнімді дамытуға жәрдемдесу) шикізат ретінде болады. Қазақстан Республикасындағы жалпы ішкі өнімге үлесі – жылына орташа алғанда 1,2%.
Екінші құжат – Атырау облысындағы полипропилен өндіру жобасы бойынша ынтымақтастыққа қатысты Өзара түсіністік туралы меморандумға да ҚР Энергетика министрлігі, «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ («Біріккен химия компаниясы» ЖШС) және Borealis компаниясы арасында қол қойылды.
Меморандумға сәйкес Borealis полипропилен жобасына техникалық-экономикалық талдау және заң сараптамасын жүргізеді.
Бұл жобаның құны 2,6 млрд. АҚШ долларын, зауыттың қуаты жылына 500 000 тонна полипропиленді құрайды.
Полипропилен өндіру бойынша жобаны қазіргі уақытта «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ іске асыруда, атап айтқанда ЕРС мердігер анықталды, қарызды қаржыландыру тартылды, құрылыс жұмыстары басталды. Құрылыстың аяқталу мерзімі – 2021 жыл.
Анықтама үшін: Borealis әлемдегі Үздік-4 полиэтилен ірі өндіруші-компаниялардың құрамына кіреді. Ең жоғары технологиялы және жоғары маржиналдық компания болып табылады. Borealis компаниясының акционерлері: Mubadala (БАӘ) – 64% және OMV (Аустрия) – 36%.
Источник: www.energo.gov.kz
Одним из направлений дальнейшего развития нефтегазовой отрасли Казахстана является глубокая переработка добываемого углеводородного сырья, то есть производство нефтегазохимической продукции высокой добавленной стоимости.
По данным международных аналитических компаний (McKinsey, IHS) наблюдаемый рост населения в мире и повышение доходов на душу населения приведут к увеличению потребления нефтегазохимической продукции к 2030 году в 2 раза до 1,8 трлн. долларов США (с нынешних 1 трлн. долларов США).
При этом мировое производство самых востребованных полимеров – полипропилена и полиэтилена (60% от общего потребления всех полимеров) будет отставать от спроса, даже при условии реализации всех анонсированных проектов до 2030 года.
Так, по данным международных маркетинговых компаний Platts и IHS спрос на полипропилен будет составлять более 98 млн. тонн к 2030 году, при предложении 90 млн. тонн. Также спрос на полиэтилен увеличится до 160 млн. тонн, при предложении порядка 120 млн. тонн.
Позитивная оценка возможностей развития в Казахстане нефтехимических производств подтверждена результатами многочисленных исследований, в том числе, международными нефтегазодобывающими компаниями, такими как Exxon Mobil, Shell и консалтинговой компанией Nexant.
Учитывая мировые тенденции, в частности активный поиск альтернативных углеводородам источников энергии, прогнозируется, что в перспективе нефтегазохимия будет основным потребителем добываемых нефти и газа.
Поэтому для сохранения темпов развития всей нефтегазовой отрасли, Правительство Казахстана, как и другие нефтедобывающие страны, особое внимание уделяет нефтегазохимии.
Приняты существенные меры государственной поддержки для организации современных нефтегазохимических производств.
В частности, создана специальная нефтехимическая зона в Атырауской области, в которой действуют налоговые и таможенные преференции. Упрощена процедура привлечения иностранной рабочей силы. Решен вопрос прямого применения международных стандартов при проектировании и строительстве, что позволяет значительно снизить стоимость проектов.
Учитывая, что обеспечение проектов готовой инфраструктурой позволяет сократить до 20% капитальных и до 15% операционных затрат, государством финансируется строительство инфраструктуры данной СЭЗ.
Как известно, на территории специальной нефтехимической зоны в Атырауской области реализуются проекты по производству полипропилена и полиэтилена.
В рамках официального визита Президента Республики Казахстан (РК) Нурсултана Назарбаева в Объединенные Арабские Эмираты (ОАЭ) 24 марта т.г. подписаны документы по сотрудничеству в реализации вышеуказанных проектов.
В частности, Министерство энергетики РК, ФНБ «Самрук-Казына» (ТОО «Объединенная химическая компания»), австрийская компания Borealis подписали Соглашение (TermSheet) об основных условиях сотрудничества по проекту Производства Полиэтилена в Атырауской области.
Подписанное Соглашение (TermSheet) закрепляет пакет мер государственной поддержки и обуславливает переход на стадию проектирования (разработка технико-экономического обоснования).
Планируемый срок завершения разработки ТЭО – 2018 год.
Данный проект позволит организовать на территории РК производство до 1250 тыс. тонн полиэтилена в год, которое полностью покроет внутренний спрос и обеспечит стабильную экспортную выручку. Также в рамках проекта планируется создание около 4000 рабочих мест на период строительства, 560 постоянных рабочих мест в период эксплуатации, и до 3000 рабочих мест для смежных отраслей за счет мультипликативного эффекта, и как следствие ежегодные отчисления в бюджет в виде ИПН, социального налога, социальных и пенсионных отчислений. В результате реализации проекта произойдет трансферт передовых зарубежных технологий, а производимая продукция станет сырьем для более чем 50-ти видов полимерной продукции дальнейшего передела (содействие развитию местной полимерной технологической продукции). Вклад в ВВП РК – в среднем 1,2% в год.
Второй документ – Меморандум о взаимопонимании относительно сотрудничества по проекту Производство Полипропилена в Атырауской области также был подписан между Министерством энергетики РК, ФНБ «Самрук-Казына» (ТОО «Объединенная химическая компания») и компанией Borealis.
Согласно Меморандуму, Borealis проведет технико-экономический анализ и юридическую экспертизу проекта полипропилен.
Стоимость этого проекта составляет 2,6 млрд. долларов США, мощность завода составит 500 000 тонн полипропилена в год.
Проект по производству полипропилена в настоящее время реализуется ФНБ «Самрук-Казына», в частности определен ЕРС подрядчик, привлечено заемное финансирование, начаты строительные работы. Срок завершения строительства – 2021 год.
Справочно: Borealis входит в ТОП-4 крупнейших компаний-производителей полиэтилена в мире, являясь при этом, одной из наиболее высокотехнологичной и высокомаржинальной. Акционерами Borealis являются Mubadala (ОАЭ) – 64% и OMV (Австрия) – 36%.