МЕМЛЕКЕТТІК ЭКОЛОГИЯЛЫҚ АҚПАРАТ ҚОРЫ
Мемлекеттік экологиялық ақпарат қоры (МЭАҚ) қоршаған ортаны қорғаумен байланысты басқармалық, өндірістік, ғылыми міндеттерді шешуде тиімді пайдалану үшін қағаз және электронды түрде экологиялық ақпаратты жинау, жүйелеу, жаңарту, сақтау және тарату жүйесін көрсетеді.
– МЭАҚ Қазақстан Республикасы Энергетика министрлігі «Қоршаған ортаны қорғаудың ақпараттық-талдау орталығы» ШЖҚ РМК-да жүргізіледі.
– МЭАҚ өз қызметінде мыналарды басшылыққа алады:
– Орхус Конвенциясын;
Мемлекеттік экологиялық ақпарат қорын жүргізу қағидаларын бекіту туралы
Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің м.а. 2021 жылғы 9 тамыздағы № 316 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2021 жылғы 16 тамызда № 24005 болып тіркелді.
МЭАҚ қызметінің негізгі мақсаты пайдаланушылар, сонымен қатар шетелдіктер үшін, олардың қоршаған ортаны қорғау саласындағы мәселелерді шешуге қатысуына ақпараттық ресурстарға қол жеткізуді қамтамасыз ету болып табылады.
2009 жылдан бастап 2021 жыл аралығындағы кезеңде МЭАҚ-да 60 000-ға жуық бірлік ақпарат жиналған. МЭАҚ-ға материалдар мемлекеттік органдармен және пайдаланушылармен қағаз, электронды, дыбыс бейне немесе өзге де форматтарда ұсынылады.
Мемлекеттік экологиялық ақпарат қорының негізгі қызметтеріне мыналар жатады:
- Мемлекеттік мекемелерді, азаматтарды және қоғамдық ұйымдарды ресми экологиялық ақпаратпен жылдам және сапалы қол жеткізуді қамтамасыз ету;
- Өтінімдер негізінде қоршаған ортаны қорғау саласындағы ақпаратты ұсыну;
- Қызметтік және жалпы пайдалану үшін электронды және қағаз тасымалдағыштарда экологиялық деректер базасын құру;
- Қоршаған ортаны қорғау мәселелері бойынша жеке және заңды тұлғаларға кеңес.
2014 жылдың шілдесінен бастап қордан экологиялық ақпаратты ұсыну мемлекеттік қызмет арқылы жүзеге асырылады. МЭАҚ қызметкерлері тұрғындарды жүйелі түрде экологиялық ақпаратты ақысыз негізде алу мүмкіндігі туралы хабардар етеді. Өткен кезеңнің ішінде 600-ден астам мемлекеттік қызмет көрсетілді, оның шеңберінде тұрғындарға 1000-нан астам бірлік ақпарат ұсынылды.
Қоршаған ортаны қорғау саласындағы нормативті құқықтық актілерге қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін «ҚОҚ АТО» РМК МЭАҚ жүргізу шеңберінде «ЭкоИнфоПраво» (ecoinfo.kz) электронды нормативті базасын әзірледі, оның құрамына Экологиялық кодекстің тарауларына сәйкес жүйелендірілген шамамен 2000 –ға жуық нормативті құжаттар кіреді.
Қажетті ақпаратты іздеу ыңғайлылығы мақсатында қордың барлық деректері экологиялық ақпарат түрлері бойынша жүйелендіріледі, сонымен қатар, келесі тақырыптық бағыттар бойынша:
1) жаһандық экологиялық проблемалар:
- климаттың өзгеруі;
- озон қабатының бұзылуы;
- биоәртүрлілікті сақтау;
- жердің шөлейттенуі және жұтаңдануы.
2) ұлттық экологиялық проблемалар:
- экологиялық апатты аймақтар;
- Каспий теңізі қайраңының ресурстарын қарқынды игерумен байланысты проблемалар;
- су ресурстарының сарқылуы және ластануы;
- тарихи ластанулар;
- әскери-ғарыш және сынақ кешендері полигондарының әсері;
- трансшекаралық сипаттағы мәселелер.
3) жергілікті экологиялық проблемалар:
- радиоактивті ластану;
- ауа бассейнінің ластануы;
- бактериологиялық және химиялық ластану;
- өнеркәсіптік және тұрмыстық қалдықтар;
- табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар.
4) басқа да бағыттар.
МЭАҚ материалдары қоршаған ортаны қорғау саласында іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулермен айналысатын ғалымдар, ғылыми қызметкерлер, ұстаздар, студенттер мен өзге де тұлағалар үшін таптырмайтын деректер базасы болып табылады.
ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ФОНД ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ ИНФОРМАЦИИ
Государственный Фонд экологической информации (ГФЭИ) является структурным подразделением РГП на ПХВ «Информационно-аналитический центр охраны окружающей среды» Министерства Энергетики Республики Казахстан.
ГФЭИ представляет собой систему сбора, хранения, обработки (учет и систематизация), и распространения экологической информации в бумажной, электронной, аудиовизуальной или иной формах для эффективного использования при решении управленческих, производственных, научных задач, связанных с охраной окружающей среды.
ГФЭИ в своей деятельности руководствуется:
– Орхусская Конвенция;
– Экологический кодекс РК (от 2 января 2021 года № 400-VI ЗРК, статья 25);
– Об утверждении Правил ведения государственного фонда экологической информации
Приказ и.о. Министра экологии, геологии и природных ресурсов Республики Казахстан от 9 августа 2021 года № 316. Зарегистрирован в Министерстве юстиции Республики Казахстан 16 августа 2021 года № 24005
Основной целью деятельности ГФЭИ является обеспечение доступности информационных ресурсов в области охраны окружающей среды для пользователей, в том числе иностранных, и их участия в решении экологических проблем;
За период с 2009 по 2021 гг. в ГФЭИ собрано порядка 60 000 единиц информации. Материалы в ГФЭИ предоставляются государственными органами и юридическими лицами в бумажной, электронной, аудиовизуальной или иной формах.
К основным функциям Государственного фонда экологической информации относятся:
- Обеспечение государственных учреждений, граждан и общественных организаций быстрым и качественным доступом к официальной экологической информации;
- Предоставление информации в области охраны окружающей среды на основе заявок;
- Создание базы экологических данных на электронных и бумажных носителях для служебного и общего пользования;
- Консультация физических и юридических лиц по вопросам охраны окружающей среды.
С июля 2014 года предоставление экологической информации из фонда осуществляется через государственную услугу. Сотрудники ГФЭИ регулярно информируют население о возможности получения экологической информации на безвозмездной основе. За истекший период оказано более 800 государственных услуг, в рамках которых населению предоставлено более 1000 единиц информации.
Для обеспечения доступа к нормативным правовым актам в области охраны окружающей среды РГП «ИАЦ ООС» в рамках ведения ГФЭИ была разработана электронная правовая база «ЭкоИнфоПраво» (ecoinfo.kz), которая включает порядка 2000 нормативных документов, систематизированных согласно главам Экологического кодекса.
В целях удобства поиска необходимой информации все данные фонда регистрируются по видам экологической информации, а также систематизируются по следующим тематическим направлениям:
1) глобальные экологические проблемы:
- изменение климата;
- разрушение озонового слоя;
- сохранение биоразнообразия;
- опустынивание и деградация земель.
2) национальные экологические проблемы:
- зоны экологического бедствия;
- проблемы, связанные с интенсивным освоением ресурсов шельфа Каспийского моря;
- истощение и загрязнение водных ресурсов;
- исторические загрязнения;
- воздействие полигонов военно-космического и испытательного комплексов;
- вопросы трансграничного характера.
3) локальные экологические проблемы:
- радиоактивное загрязнение;
- загрязнение воздушного бассейна;
- бактериологическое и химическое загрязнения;
- промышленные и бытовые отходы;
- чрезвычайные ситуации природного и техногенного характера.
4) другие направления.
Материалы ГФЭИ являются незаменимой базой данных для ученых, научных сотрудников, преподавателей, студентов и других лиц, занимающихся фундаментальными и прикладными научными исследованиями в области охраны окружающей среды.