[:kz]Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресуртар министрлігі ресми сайтында. https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/720572?lang=kk
Наурыздың 1-3 аралығында Қызылорда облысында «Syr qorǵany – sekseýil» алғашқы эковолонтерлік жоба өтті. Аймақтың экожүйесін қалыпқа келтіру және Арал теңізінің экологиялық апатының зардаптарынан қорғау – аталмыш жобаның көздеген миссиясы. Бұған қол жеткізу үшін Алматы Менеджмент Университеті 80-ге жуық волонтерді жұмылдырды. Олар ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі мен жергілікті атқарушы органдарының қолдауымен Арал теңізінің құрғаған табанына бет алып 5100 сексеуіл көшетін отырғызды.
Волонтерлер Алматы, Талғар, Астана, Ташкент қалаларынан жиналды. Араларында тіпті АҚШ-тың екі азаматы болды. Сонымен қатар Қызылорда облысының Шиелі, Жаңақорған елдімекендерінің белсенді азаматтары да волонтер қатарынан көрінді. 3 күннің ішінде олар 1030 шақырымды жүріп өтті. Алғашқы күні «Қорқыт-ата» мемориалдық кешеніне соғып ата-баба рухына тағзым етті. Одан кейін Аралды Құтқару Халықаралық Қорының сарапшысы Мария Заднепровская мен Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, кинорежиссер Сергей Азимовтың қатысуымен форсайт әңгіме өтті. Оның барысында жиналған қауым режиссердің Арал тағдырын баяндайтын, 1988 жылы жарыққа шыққан «Жоқтау» фильмін тамашалап тебіренді.
«Аралды тірілту мүмкін емес. Бірақ елімізді, туған ауылымызды көркейту, экологиялық жағдайды жақсарту – қолдан келетін нәрсе. Сол себепті өзім волонтер ретінде жобаға қатысып отырмын. Сынаудың, сөздің орнына іспен көрсетіп жағдайды түзеуге үлес қосуға болады. Ең бастысы, осындай жоба арқылы жастардың, қауымның экологиялық ұлттық сана-сезімін, адами сезімін оята аламыз», – деп ой бөлісті белгілі режиссер.
Келесі күні 80-ге жуық волонтер қолға күрек алып, бір кісідей атсалысып Аралдың құрғаған табанына сексеуіл отырғызды.
ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігі Орман шаруашылығы және жануарлар дүниесі комитеті «Республикалық орман-селекциялық тұқым өсіру орталығының» РМҚК бас директоры Әліби Ғазизұлы жобаның ерекшелігіне тоқталды:
«1 миллион 100 мың гектар жерге сексеуіл отырғызу жұмыстары жүріп жатыр. 2021-2023 жылдар аралығында 545 000 гектар жерге сексеуіл отырғызылды. Енді жұмыстың жартысы қалды. Сексеуіл отырғызуға Аралға волонтерлердің келуі Қазақстан тарихында болмаған жайт. Бұған дейін шет мемлекеттен көмектескен көптеген донор болды. Мысалы, Оңтүстік Кореядан, Германия, Америка сияқты елдер. Ал енді сексеуіл жайлы айта кетейін. Бұл – балта шаба алмайтын, ара кесе алмайтын қасиетті ағаш. Бір түбінің өзі 4 тонна құмға дейін ұстап тұра алады. Дүниежүзі бойынша біздің елде ең көп өседі. Осы Қызылорда облысында, Мойынқұмда, Созақта, тіпті Балқаш жақта сексеуіл кездеседі. Жалпы, оның екі түрі бар: қара және ақ сексеуіл. Бүгін қара сексеуіл отырғызылды. Көшетті лайға батырып, әбден сіңгеннен кейін отырғызғанымызды ескерте кетейін. Ол лай гидрогель мен көңнен тұрады яғни сексеуілге қажет ылғал мен минералды қорек жеткілікті. Сондықтан бұл сексеуіл көшеттері суарылмайды. 4 жылдан кейін бұйырса тұқымын береді».
Ұлттық волонтерлік желісінің координаторы Бауыржан Жұмат жобадан алған әсерін бөлісті:
«Жобаға қатысу үшін арнайы Астанадан келдім. Бұл – ерекше жоба. Алғаш рет жоба жайлы естігенімде «қатысамын» деп бірден шешім қабылдадым. Бұған дейін де басқа да волонтерлік акцияларға қатысқанмын. 7 жылдан бері еріктімін. 7 жыл ішінде Ақтөбе, Тараз қалаларына барып, «Жасыл белдеу» экологиялық жобаларына қатысқанмын. Шынымен де экологиялық апатқа душар болған өлкеге, Арал теңізіне келіп, тіршіліктің пайда болуына кішігірім болса да көмектестік деген ойдамын. Астанаға барған соң басқа да волонтерлермен осы әсерімді бөлісемін.
Аралға тарихта бірінші рет волонтерлер келіп, сексеуіл көшеттерін отырғызды. Қазақстандық волонтерлер келіп бірінші рет сексеуіл отырғызды деген ерекше мақтаныш».
«AlmaU тұрақты даму мақсаттарын ұстанатын және жыл сайын экологиялық жобаларды ұйымдастыратын әлеуметтік жауапкершілігі бар университет. 2019 жылдан бастап «Ұлы Балқаш шақырады!» жобасын дәстүрлі түрде өткізіп келеміз. Мейлінше көп адамды экологиялық мәселелерге тарту біз үшін аса маңызды. Осы құндылықтарға сүйене отырып біз «Syr qorǵany – sekseýil» волонтерлік экологиялық жобасын қолдауға шешім қабылдадық. Ерекше атап өтетін жайт, бұл коммерциялық мүддені көздемейтін күрделі, құны қымбат жоба. AlmaU волонтерлерді өзінің және демеуші қаражатының есебінен апарды», – деп атап өтті AlmaU ректоры Гүлнар Күренкеева.
Фото: Alikhan Sariyev[:ru]На официальном Интернет-ресурсе Министерства экологии и природных ресурсов РК https://www.gov.kz/memleket/entities/ecogeo/press/news/details/720572?lang=ru
С 1 по 3 марта в Кызылординской области прошел первый эковолонтерский проект «Syr qorǵany – sekseýil». Миссией данного проекта явялется восстановление экосистемы региона и защита от последствий экологической катастрофы Арала. Для достижения цели Алматы Менеджмент Университет привлек около 80 волонтеров. Участники при поддержке Министерства экологии и природных ресурсов РК, а также местных исполнительных органов высадили 5100 саженцев саксаула на высохшем дне Аральского моря.
География волонтеров обширная. Есть участники из Алматы, Талгара, Астаны, Ташкента, даже из США. Активные граждане Кызылординской области, а именно жители Шиели, Жанакоргана тоже приняли участие. За 3 дня волонтеры преодолели 1030 километров.
В первый же день участники посетили мемориальный комплекс «Қорқыт-ата», получив благословение предков. Затем вечером состоялась форсайт-беседа с участием эксперта Международного Фонда Спасения Арала Марии Заднепровской и заслуженного деятеля Казахстана, кинорежиссера Сергея Азимова. В ходе беседы собравшиеся посмотрели фильм режиссера под названием «Жоқтау», вышедший в 1988 году и рассказывающий о непростой судьбе Арала.
«Арал нельзя оживить. Но благоустройство нашей страны, родного села, улучшение экологической обстановки – это то, что в наших силах. Поэтому я сам участвую в проекте как волонтер. Вместо критики, громких слов можно внести свой вклад таким образом. Самое главное, что с помощью таких проектов мы можем привить национальное экологическое самосознание», – отметил известный кинорежиссер.
На следующий день около 80 волонтеров взяли в руки лопаты и слаженно посадили 5100 саженцев саксаула на высохшее дно Арала.
Генеральный директор РГКП «Республиканский лесной – селекционно-семеноводческий центр» Комитета лесного хозяйства и животного мира Министерства экологии и природных ресурсов РК Алиби Газизович отметил особенность проекта:
«Идет посадка саксаула на 1 миллион 100 тысяч гектаров. В период с 2021 по 2023 год саксаул был посажен на 545 000 гектаров земли. Теперь осталась половина работы. Прибытие волонтеров на Арал для посадки саксаула – это поистине историческое событие. До этого было много доноров из зарубежья. Например, из Южной Кореи, Германии, Америки.
Саксаул – это священное дерево, который не берет ни топор, ни пила. До 4 тонн песка и соли могут удерживать корни одного куста. В нашей стране растет самое большое количество саксаула. В Кызылординской области, в Мойынкуме, Созаке и даже на Балхаше можно встретить саксаул. Как правило, существует два типа саксаула: черный и белый. В результате проекта был посажен именно черный саксаул. Стоит отметить, что мы посадили саженец после того, как он был полностью пропитан болтушкой. Саксаулу достаточно влаги и минерального питания, так как болтушка состоит из гидрогеля и навоза. В связи с этим нет необходимости поливать саженцы. И уже через 4 года он даст семена».
Координатор Национальной волонтерской сети г.Астана Бауыржан Жумат поделился впечатлениями от проекта:
«Впервые в истории Арал посетили волонтеры и посадили саженцы саксаула. До этого помогали международные организации и учреждения. Поэтому меня переполняет особая гордость. Специально приехал из столицы для участия в этом уникальном проекте. Когда впервые услышал о проекте, сразу решил, что буду участвовать. Я волонтер с семилетним опытом. За эти года побывал в городах Актобе, Тараз, участвовал в экологических проектах «Зеленый пояс».
«AlmaU социально ответственный университет, который придерживается целей устойчивого развития и ежегодно организует экологические проекты. С 2019 года проходит ледовый переход «Ұлы Балқаш шақырады!». Привлечь максимальное количество людей к экологическим проблемам является для нас приоритетом. Следуя этим ценностям, мы решили поддержать волонтерский экологический проект «Syr qorǵany – sekseýil». Стоит отметить, что это дорогостоящий сложный проект, который не преследует коммерческие интересы. Волонтеров AlmaU повез за счет своих и спонсорских средств», – отметила ректор AlmaU Гульнар Куренкеева.
Фото: Alikhan Sariyev